vol. XXXVII, no. 2, 2021
Peryferyjne (de)konstrukcje. Czarownice i ich potencjał demaskatorski z perspektywy krytycznych ujęć filmowych
Tomasz Raczkowski
Uniwersytet Wrocławski
ORCID: 0000-0003-4341-9293
Zakres stron: 27–32
Abstrakt:
Peryferyjne (de)konstrukcje. Czarownice i ich potencjał demaskatorski z perspektywy krytycznych ujęć filmowych
W artykule zaproponowana zostaje refleksja na temat czarownicy jako figury ujawniającej społeczne konstruowanie kobiecości i Inności. Jej podstawą jest omówienie i interpretacja wybranych filmów przywołujących postać wiedźmy – Czarownic Benjamina Christensena (1922), Czarownicy. Bajki ludowej z Nowej Anglii Roberta Eggersa (2015), Nie jestem czarownicą Rungano Nyoni (2017) i Luster i piór Caia Chengije (2017). Na bazie pierwszej produkcji autor przywołuje fundamentalne tropy dyskursu na temat czarownic w dyskursie euroapejskim, traktowanym jako punkt odniesienia dla dokonywanych w trzech współczesnych filmach problematyzacji z pozycji peryferyjnych, osadzonych w różnych tradycjach lokalnych. Analiza wybranych dzieł służy do wskazania uruchamianych przez figurę czarownicy kontekstów społecznych związanych z wytwarzaniem i postrzeganiem kobiecości w androcentrycznej optyce. Autor wskazuje na ambiwalencję takich wizerunków, widząc w czarownicy potencjał krytycznego demaskowania patriarchalnej opresji dyskursywnej.
Słowa kluczowe: czarownica, film, gender, polityczność, globalizacja
Abstract:
Peripheral (De)Constructions. Witches and Their Unmasking Potential from the Perspective of Film Criticism
This article proposes a reflection on the witch as a figure that reveals the social construction of femininity and Otherness. It is based on the discussion and interpretation of selected films evoking the figure of the witch – Witches by Benjamin Christensen (1922), The Witch. A New England Folktale by Robert Eggers (2015), I Am Not a Witch by Rungano Nyoni (2017), and Mirrors and Feathers by Caia Chengjie (2017). On the basis of the first production, the author discusses the fundamental tropes of the discourse on witches in the European discourse, treated as a reference point for the problematizations carried out in the three contemporary films from peripheral positions, embedded in different local traditions. The analysis of selected works serves to indicate the social contexts set in motion by the figure of the witch, related to the production and perception of femininity in androcentric optics. The author points to the ambivalence of such images, seeing in the witch a potential for critically unmasking patriarchal discursive oppression.
Keywords: witch, film, gender, politics, globalization
0,00zł
