vol. XXXVIII, no. 3, 2022
Państwo uwikłane w swój Kościół. Czy Polska powojenna była kiedykolwiek świecka w sensie społecznym?
Tomasz Polak
Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu
ORCID: 0000-0002-8151-3355
Zakres stron: 6–16
Abstrakt:
Państwo uwikłane w swój Kościół. Czy Polska powojenna była kiedykolwiek świecka w sensie społecznym?
W artykule autor pokazuje, że Polska powojenna (ani żadna historyczna Polska) nie była nigdy świecka w sensie społecznym. Nie była też ani nie jest świecka w sensie politycznym mimo odmiennych formalnych deklaracji władz PRL i mimo deklaracji o rozdziale Kościoła od państwa w nowej Polsce po 1989 roku. Państwo polskie pozostało uwikłane w swój Kościół. Kluczowe jest tu słowo „swój”, bo jak wskazuje autor, nie to jest po prostu uwikłanie w „Kościół” czy „katolicyzm”, ale specyficznie polska odmiana związków z własnym rozumieniem kościelności. Artykuł przedstawia trzy postaci tego uwikłania: polską odmianę kościelnej uzurpacji, polską odmianę katolicyzmu kulturowego i polską odmianę religii państwowej.
Słowa kluczowe: Polska, świeckość, Kościół, uzurpacja, katolicyzm kulturowy, państwo, religia, uwikłanie
Abstract:
The State Entangled with Its Church. Was Postwar Poland Ever Secular in the Social Sense?
In this article, the author argues that neither post-war Poland (nor any historical Poland) was ever secular in the social sense. It also has not been secular in the political sense, despite the different formal declarations of the PRL’s authorities and the declaration of the separation of Church and state in the new Poland after 1989. The Polish state has remained entangled with its Church. The key word here is “its” because, as the author points out, it is not simply an entanglement with “the Church” or “Catholicism,” but a specifically Polish kind of relationship with its own understanding of ecclesiasticism. The article presents three forms of this entanglement: the Polish variety of ecclesiastical usurpation, the Polish variety of cultural Catholicism, and the Polish variety of state religion.
Keywords: Poland, secularism, Church, usurpation, cultural Catholicism, state, religion, entanglement
0,00zł
