vol. XLII, no. 1, 2026
Mikropraktyki budowania wiedzy poza akademią: od epistemologii feministycznych do sound studies i z powrotem
Monika Glosowitz
Uniwersytet Śląski w Katowicach
ORCID: 0000-0001-6059-4224
Agnieszka Lniak
Uniwersytet Śląski w Katowicach
ORCID: 0000-0001-6755-5471
Działania badawcze wsparte ze środków przyznanych w ramach programu Inicjatywa Doskonałości Badawczej oraz Planu Równości Płci w Uniwersytecie Śląskim w Katowicach.
Zakres stron: 66–76
Abstrakt:
Mikropraktyki budowania wiedzy poza akademią: od epistemologii feministycznych do sound studies i z powrotem
Autorki artykułu podejmują refleksję nad produkcją wiedzy poza tradycyjnymi strukturami akademickimi, eksplorując granice między różnymi formami i elementami budowania wiedzy, ze szczególnym uwzględnieniem relacji, emocji i dźwięku. Krytyka hierarchicznych struktur uwłaszczania i zawłaszczania nauki prowadzi nas do postulatu wypłaszczenia relacji władzy poprzez docenienie uspołecznionych, partycypacyjnych metod budowania wiedzy. Tekst łączy perspektywy feministycznej epistemologii nauki i studiów dźwiękowych, by zarysować nowe, niepokorne formy wypracowywania wiedzy na przykładach konkretnych praktyk pamięciotwórczych w regionie górniczym.
Słowa kluczowe: epistemologie feministyczne, art-projekt badawczy, pamięć, region górniczy, wiedza usytuowana
Abstract:
Micro-Practices of Knowledge Building Outside Academia: From Feminist Epistemologies to Sound Studies and Back
The authors of the article reflect on the production of knowledge outside traditional academic structures, exploring the boundaries between different forms and elements of knowledge building, with particular emphasis on relationships, emotions, and sound. Criticism of hierarchical structures of enfranchisement and appropriation of science leads us to the postulate of flattening power relations by appreciating socialized, participatory methods of knowledge building. The text combines the perspectives of feminist epistemology of science and sound studies to outline new, rebellious forms of knowledge development using examples of specific memory-building practices in a mining region.
Keywords: feminist epistemologies, research art project, memory, mining region, situated knowledge