vol. XLII, no. 1, 2026
Heureza i emancypacja. Źródła nowoczesnego nauczania analizy literatury
Artur Hellich
Uniwersytet Warszawski
ORCID: 0000-0002-0748-1834
Zakres stron: 42–53
Abstrakt:
Heureza i emancypacja. Źródła nowoczesnego nauczania analizy literatury
Artykuł stanowi omówienie koncepcji pedagogicznej Kazimierza Dominika Wóycickiego, związanej z nauczaniem przedmiotu nazywanego przez niego samego „analizą estetyczną utworów literackich”. Autor rekonstruuje poglądy warszawskiego uczonego, wskazując na ich uderzające podobieństwo z późniejszą, powstałą niezależnie doktryną Paulo Freirego. Jednocześnie autor próbuje wskazać na ideologiczne zaplecze koncepcji Wóycickiego i możliwe przyczyny jej „długiego trwania”.
Słowa kluczowe: analiza utworów literackich, nowoczesność, pedagogika, Kazimierz D. Wóycicki, heureza, emancypacja
Abstract:
Heuresis and Emancipation. The Sources of Modern Teaching of Literary Analysis
This article discusses Kazimierz Dominik Wóycicki’s pedagogical concept for teaching a subject he called “aesthetic analysis of literary works.” The author reconstructs the views of the Warsaw scholar, pointing to their striking similarity to the doctrine later developed independently by Paulo Freire. At the same time, the author explores the ideological background of Wóycicki’s concept and the possible reasons for its longue durée.
Keywords: analysis of literary works, modernity, pedagogy, Kazimierz D. Wóycicki, heuresis, emancipation