DOI: https://doi.org/10.61269/r26n3add/JBQV8527
vol. XLII, no. 3, 2026
Synkopa, synestezja i wewnętrzny gorset. Odmienne sposoby widzenia, komunikowania i czucia, czyli idiomy i formy prozy Elżbiety Łapczyńskiej w lekturze psychodynamicznej pozbawionej diagnozy
Maciej Duda
Uniwersytet Szczeciński
ORCID: 0000-0001-6864-2446
Zakres stron: 40–52
Abstrakt:
Synkopa, synestezja i wewnętrzny gorset. Odmienne sposoby widzenia, komunikowania i czucia, czyli idiomy i formy prozy Elżbiety Łapczyńskiej w lekturze psychodynamicznej pozbawionej diagnozy
Głównym celem artykułu jest analiza form prozy Elżbiety Łapczyńskiej, zwłaszcza sposobów przedstawiania świata, języka i ciała w Bestiariuszu nowohuckim i Mowie chleba. Autor bada, jak poprzez fragmentaryczność, synkopowy rytm, synestezję i turpistyczne obrazy Łapczyńska tworzy wizję rozpadu rzeczywistości i tożsamości. Wykorzystując koncepcje somatopoetyki i macierzystej podmiotowości, interpretuje jej prozę jako sposób eksploracji cielesności, afektu i pozasymbolicznego doświadczenia. Materiałem analizy są przede wszystkim strategie
narracyjne i językowe obu powieści, w których mowa i ciało stają się narzędziami oporu wobec kultury. Styl Łapczyńskiej – oparty na synkopie, rozpadzie i zmysłowej intensywności – ustanawia alternatywny sposób bycia i komunikacji, wolny od „wewnętrznego gorsetu” racjonalnego porządku.
Słowa kluczowe: Elżbieta Łapczyńska, somatopoetyka, synestezja, synkopa, współczesna proza polska
Abstract:
Syncopation, Synesthesia, and the Internal Corset. Alternative Ways of Seeing, Communicating, and Feeling: the Idioms and Forms of Elżbieta Łapczyńska’s Prose in Psychodynamic Reading Devoid of Diagnosis
The main aim of this article is to analyse the forms of Elżbieta Łapczyńska’s prose, particularly the ways in which the world, language, and the body are represented in Bestiariusz nowohucki (The Nowa Huta Bestiary) and Mowa chleba (The Language of Bread). The author examines how Łapczyńska, through fragmentation, syncopated rhythm, synaesthesia, and turpistic imagery, creates a vision of the disintegration of reality and identity. Drawing on the concepts of somatopoetics and native subjectivity, the article interprets her prose as a means of exploring corporeality, affect, and non-symbolic experience. The analysis focuses primarily on the narrative and linguistic strategies employed in both novels, in which speech and the body become tools of resistance against culture. Łapczyńska’s style – based on syncopation, disintegration, and sensory intensity – establishes an alternative mode of being and communication, free from the “internal corset” of rational order.
Keywords: Elżbieta Łapczyńska, somatopoetics, synaesthesia, syncopation, contemporary Polish prose
5,00zł
