DOI: https://doi.org/10.61269/r26n2add/LMBP6603
vol. XLII, no. 2, 2026
Joga między nauką a praktyką: historia pionierskiej współpracy w Polsce lat 70. XX wieku
Agata Świerzowska
Uniwersytet Jagielloński
ORCID: 0000-0001-7696-1631
Zakres stron: 23–36
Abstrakt:
Joga między nauką a praktyką: historia pionierskiej współpracy w Polsce lat 70. XX wieku
Pierwszą w Polsce próbą systematycznego opisu praktyk jogi z perspektywy psychofizjologicznej była książka Teoria i metodyka ćwiczeń relaksowo-koncentrujących (1973). Powstała ona ze spotkania Wiesława Romanowskiego i Tadeusza Paska oraz ich dwóch sposobów doświadczania jogi: laboratoryjnego, gdzie „szkiełko” aparatury i „oko” badacza miały uchwycić jej skuteczność, oraz osobistego, rozwijanego w ciele poprzez regularną praktykę. Relacja ta stworzyła wyjątkową syntezę wiedzy i doświadczenia. Artykuł ukazuje jej charakter i wpływ na kształt książki, która usystematyzowała podejście do ćwiczeń relaksowo-koncentrujących, przyczyniła się do wprowadzenia jogi do obiegu badań naukowych, a także sprzyjała jej upowszechnieniu i stopniowemu włączaniu do praktyk edukacyjnych i rehabilitacyjnych.
Słowa kluczowe: Tadeusz Pasek, Wiesław Romanowski, ćwiczenia relaksacyjne, historia mówiona, fizjologia
Abstract:
Yoga Between Science and Practice: The History of a Pioneering Partnership in 1970s Poland
The first attempt in Poland to systematically describe yoga practices from a psychophysiological perspective was the book Teoria i metodyka ćwiczeń relaksowo-koncentrujących (Theory and Methodology of Relaxation and Concentration Exercises, 1973). It emerged from the collaboration between Wiesław Romanowski and Tadeusz Pasek, and from their two distinct modes of engaging with yoga: a laboratory-based approach, in which the “lens” of instrumentation and the “eye” of the researcher were meant to capture its effects, and a personal approach, developed through sustained bodily practice. This relationship produced a unique synthesis of knowledge and experience. The article examines the nature of this collaboration and its impact on the book, which systematized approaches to relaxation and concentration exercises, contributed to bringing yoga into the sphere of scientific research, and supported its popularization and gradual integration into educational and rehabilitation contexts.
Keywords: Tadeusz Pasek, Wiesław Romanowski, relaxation exercises, oral history, physiology
5,00zł
