Kanon na kozetce albo terapie polskości

Badacze/czki literatury i historii często używają narzędzi psychoanalitycznych. W ten sposób próbują zrozumieć tekst, historyczny proces, a nawet kondycję wybranej grupy społecznej. Stawiają hipotetyczną diagnozę i dowodzą jej, odnajdując dowody w dostępnym materiale. Ów analityczny odruch obrazować może pojedyncze wyparcie, rozszczepienie, a czasem całe struktury osobowościowe czy relacyjne koluzje, w których znajdują się uczestnicy kulturowych, historycznych i politycznych sporów.

Christopher Bolls w książce „Znaczenie i melancholia” podjął się psychoanalizy cywilizacji. O zderzeniu konserwatyzmu i antyglobalizacji pisze przez pryzmat pokawałkowanego self, różnych syndromów i paranoi. To wizja upraszczająca, ale i ciekawa. Nasz apetyt jest mniejszy. Intrygują nas obserwacje, analizy, diagnozy, które postawić można polskiej kulturze, psychoanalitycznie czytając teksty uznawane za kanoniczne. Polem do badań czynimy artefakty kultury budujące to, co zwykliśmy nazywać polską tożsamością. Zastanawia nas, co ujawni analiza postępowania, charakterów i relacji, jakie tworzą postaci, które implikują kanoniczne wzory czy wzorce polskości. Strukturę psychotyczną, urojeniową, maniakalno-narcystyczną, pograniczną czy neurotyczną? Być może żadną z nich. Nie wiemy, gdzie dotrzemy, kładąc się z tekstami na kozetce.

Kozetka jednoznacznie kojarzy się z psychoanalizą, szerzej z psychoterapią. Nas interesują interpretacje oparte na różnych nurtach psychoterapeutycznych wyrastających z klasycznej myśli Freuda. Tych, które ją pogłębiają, dekonstruują, nieustannie z nią dyskutują lub łączą z innymi metodami rozumienia doświadczeń i historii przekuwanych w opowieści. Przywołujemy tu psychoterapeutyczną praktykę, ale nie oczekujemy, że jako autorki/rzy zasiądziemy w fotelu terapeuty/tki.

Przeciwnie. Nasze interpretacje powiedzą nam więcej o nas samych, niż o kanonicznych tekstach. Wpiszemy weń nasze obserwacje, ale i projekcje. Analiza będzie więc obrazem naszych relacji z tekstem, z kanonem czy z autorytetem. To główny i najbardziej frapujący paradoks fundujący projektowany numer. W ten sposób spróbujemy odpowiedzieć na pytanie jacy możemy być i kim jesteśmy w strukturze kanonu polskości.

Termin nadsyłania artykułów: 30 kwietnia 2021 roku na adres: redakcja@czaskultury.pl

Redaktorzy prowadzący: Aleksandra Krukowska, Maciej Duda

Tekst powinien mieć nie więcej niż 24 tysięcy znaków (z przypisami i listą prac cytowanych) i musi być dostosowany do standardów cytowania/przypisów MLA 8 podanych w załączniku Informacje dla autorów.

Prosimy o dołączenie krótkiego biogramu naukowego (500 znaków), afiliacji, kodu ORCID, listy prac cytowanych i streszczenia tekstu w języku polskim ze słowami kluczowymi.