12 czerwca 2018

Antywzorce i możliwości emancypacyjne

Głównym zadaniem „Antywzorców” pod redakcją Karoliny Sikorskiej jest analiza tego, jak poszczególne praktyki artystyczne mierzą się z dominującymi porządkami społeczno-kulturowymi. Analizy oparte są głównie o case studies, choć nie brak tu subiektywnych doświadczeń artystów i pracowników pola sztuki, szerszej perspektywy teoretycznej oraz namysłu nad możliwościami politycznymi sztuki w ogóle...

28 maja 2018

Nocleg pod gwiazdami

„We Friedrichshain królują studenci i imprezowicze, w Prenzlauer Berg – matki z dziećmi, w Charlottenburgu – zamożni geje. Tylko Marzahn to ziemia niczyja”. Publikujemy fragment książki Beaty Chomątowskiej „Betonia...

23 maja 2018

Żeby Polska nie była Polską?

Ziemowit Szczerek bierze się za bary z literaturą science-fiction i kreśli wizję przyszłości Polski, a właściwie: Polsk. Wizję brawurową i obezwładniająco śmieszną, a zarazem niepokojąco bliską naszym codziennym doświadczeniom...

16 maja 2018

Wściekłość i wrzask: bliżej, mocniej, teraz

„Błoto” Hillary Jordan to książka nienowa: dosłownie, bo polski przekład ukazuje się dziesięć lat po premierze oryginału, na fali sukcesu Netfliksowej ekranizacji w reżyserii Dee Rees („Mudbound”, 2015), ale i literacko, bo „Błoto” jest powieścią retro, bazującą na sprawdzonych rozwiązaniach tematycznych i formalnych...

10 maja 2018

„Retromania” a sprawa polska

Zapomnijcie o Fukuyamie i jego efektownych, acz łatwych do podważenia teoriach. Simon Reynolds ma dla was prawdziwy koniec historii. Ściślej: historii muzyki rozrywkowej. Właśnie ukazał się polski przekład jego „Retromanii” z 2010 roku...

28 kwietnia 2018

Literatura niszczy uzurpacje

Szczepan Kopyt jest jednym z trójki nominowanych do Nagrody-Stypendium im. Stanisława Barańczaka przyznawanej w ramach Poznańskiej Nagrody Literackiej. Uroczysta gala z wręczeniem nagród i ogłoszeniem nazwiska tegorocznego stypendysty odbędzie się 25 maja 2018 roku w Centrum Kultury ZAMEK...

25 kwietnia 2018

Sendlerowa to nie „Polka Nieskazitelna”

„Sendlerowa” jest opowieścią o wyjątkowym człowieku i całej masie ludzi, którzy zostali zmuszeni, by sprostać sytuacji trudnej do wyobrażenia – rozmowa z przewodniczącym jury Poznańskiej Nagrody Literackiej, profesorem Piotrem Śliwińskim, o książce Anny Bikont  „Sendlerowa...

16 kwietnia 2018

Cioteczka Elfriede

Skończyłam czytać „Ciotkę Zgryzotkę” w nastroju lekkiej melancholii i zawstydzenia jednocześnie. Jest na tych 300 stronach tyle intertekstualnych żartów i nostalgicznych westchnień z puentą, by można było samodzielnie wyczuć, że miała być „Ciotka…” tomem kończącym Jeżycjadę...

04 kwietnia 2018

Eksperyment pod nazwą „własne państwo”

Nacjonalizm wynika to z poczucia zagrożenia, egzystencjalnego strachu. Wtedy rodzą się postawy: „albo my ich, albo oni o nas” – mówi dziennikarz Tomasz Grzywaczewski. W lutym, nakładem wydawnictwa Czarne ukazał się zbiór jego reportaży „Granice marzeń”, będący zapisem podróży po postsowieckich państwach nieuznawanych, takich jak Abchazja czy Górny Karabach...

27 marca 2018

Czytać naturę, pisać naturę

Książka „Literatura i jej natury” została pomyślana jako ekokrytyczny podręcznik dla szkół średnich i w tej roli sprawdza się co najmniej dobrze. Od razu jednak napiszę, że wolę czytać ją w innym trybie: jako bardzo instruktywną rzecz także dla nieco dojrzalszych odbiorców...

14 marca 2018

Oblicza izolacji

Tkwiąca między Europą a Ameryką Północną Islandia cały czas nie może się mentalnie określić, do którego kontynentu jej bliżej. Z dala od stałego lądu wypracowała sobie własny rytm i strukturę codziennego życia...

09 marca 2018

Przeciw własnemu komfortowi

„Dziecko w śniegu” Włodka Goldkorna to esej-polifonia: o żydowskim (prze)trwaniu w powojennej Polsce; o próbach zasiedlenia krajobrazu po Zagładzie; o wygnaniu i powrocie; wreszcie, czy przede wszystkim, o pustce i jej upamiętnieniu z perspektywy „drugiego pokolenia” po Szoa...

02 marca 2018

„Nie pozwól, żeby ci przebaczali”

Kontynuacja wydanej pięć lat temu powieści „Dzieciństwo Jezusa” po raz kolejny wykorzystuje tę postać wyłącznie w tytule. Podobnie jak w poprzednim tomie, w „Latach szkolnych Jezusa” chłopiec nosi imię Davíd, a cała akcja powieści rozgrywa się nie tylko współcześnie, ale i bardzo daleko od Bliskiego Wschodu...

23 lutego 2018

Pożegnanie

David Vann swymi błyskotliwymi i poruszającymi opowiadaniami wpisuje się w literacki nurt poszukiwania własnej tożsamości, co czyni syn, spoglądający wstecz i oceniający skomplikowane relacje z ojcem...

15 lutego 2018

Wszystko jest story

To już trzecie polskie wydanie pierwszej książki Martina Pollacka, jego „imaginacyjnej podróży” po Galicji Wschodniej przełomu wieków XIX i XX. Dlaczego imaginacyjnej? Dlatego, że sam autor fizycznie w podróż na wschód wcale się nie udał...

09 lutego 2018

Rzeka, czyli ruch

To wspaniała książka. Osobna – tak jak osobny potrafi być język literacki. Fragmentaryczna, mimo że zbudowana wokół jednego tematu. Rzeka to jednak nie tylko konkretne miejsca, które narratorka obserwuje w różnych okresach swojego życia...

05 lutego 2018

Czemu nie śpisz?

„Inne” Krzysztofa Bąka to tomik spójny, interesujący zarówno formalnie, jak i ze względu na ukazaną w nim wizję świata, który wydaje się spokojny i uporządkowany, ale podskórnie pełen jest napięć i różnorodnych emocji...

23 stycznia 2018

Robinson

Możliwe, że coś przegapiłem albo że moja historycznoliteracka pamięć jest dziurawa, ale w myślach stawiam następującą hipotezę: prawdopodobnie od czasu debiutu Doroty Masłowskiej nie rozmawiało się tak obficie o formie polskiej powieści...

12 stycznia 2018

Specyficzna harmonia

Trzeci rok z rzędu przynosi książkę Joanny Bator, wobec której nie jestem w stanie ustosunkować się jednoznacznie. Zarówno uwiera na kilka sposobów, jak i wymusza pewien dystans, niezrozumienie świata przedstawionego...

28 grudnia 2017

Czas maskowania

„Czas maskowania” to termin Claudii Schoppmann, która opisywała losy homoseksualnych kobiet prześladowanych w okresie narodowego socjalizmu. Ów termin – co podaję za Joanną Ostrowską – doskonale opisuje także życiowe doświadczenie Teofila Kosińskiego, który stał się pierwowzorem Stefana K...

19 grudnia 2017

Raj niemożliwy?

„Najlepszy kraj na świecie” czyta się z przekonaniem, że jest to narracja o innym świecie i innej rzeczywistości, ale wyjątkowo trafnie opowiedziana – w naukowym stylu, ale jednocześnie z taką formą wieloaspektowości, że w historii Norwegii może przejrzeć się każdy Polak, Europejczyk...

24 listopada 2017

Astaire zaklina rytm

Są książki, które wprawiają w zachwyt, książki tak idealne i odłączone od zgiełku codziennego życia, że wzbudzając podziw, dosłownie unieruchamiają. Piąta powieść Zadie Smith, „Swing Time” nie należy do tej kategorii – nie dostrzegam w niej niewzruszonej struktury diamentu...

16 listopada 2017

Niespełnienia

Wydaje mi się, że nie wypada krytykować powieści Liny Wolff. Po pierwsze – dlatego, że jest skandynawska, że szwedzki adres autora od jakiegoś czasu w Polsce oznacza doskonałą jakość. Po drugie – książka jest bardzo inteligentnie napisana, odkrywa przed nami kolejne poziomy interpretacji i gdyby wykorzystać przymiotniki, jakimi chętnie ozdabia się na Zachodzie okładki książek, można byłoby napisać, że to rzecz brawurowa, ekscentryczna, postnowoczesna czy wyjątkowo oryginalna...

06 listopada 2017

Witkowski, klaun czy Stańczyk?

Wydawca ostatniej książki Witkowskiego pisze: „Zapomnijcie o Lubiewie, witajcie w Wymazanym!”. W ten sposób sugerować może literacki i rynkowy potencjał wydawanej prozy. Niestety po lekturze „Wymazanego” stwierdzić można, że wskazana adnotacja powinna zostać wygumowana z okładki najnowszej książki autora „Drwala”...

23 października 2017

Od piekła Monszatana do nieba GMO

„W królestwie Monszatana” prezentuje świat jednostronny. Odrzucenie GMO jest tu przedstawiane jako absurd, taki sam jak odmowa stosowania szczepionek, spożywania glutenu przez nieuczulonych na niego ludzi i podważanie tezy, że globalne ocieplenie jest wynikiem działania człowieka...

17 października 2017

Wybiórcza ciekawość

Niezręcznie cytować hasła reklamowe z książek, ale „Ludzie na drzewach” nie stawiają, przynajmniej moim zdaniem, pytania: czy wybitne umysły mają prawo żyć ponad normami moralnymi? No więc nie mają prawa, i żaden Nobel ani szuflada z Oscarami tu nie pomogą...

12 października 2017

Jurek

Niektóre historie się pamięta, a niektóre pamiętają ciebie i wyciągają rękę, żeby cię poddusić w najmniej spodziewanych chwilach.
09 października 2017

Natura jako źródło cierpień

Każde opowiadanie z „Kijanek i kretowisk” stanowi osobny byt. Cały zbiór nie jest jednak przypadkowym kolażem, zestawem przygodnych tekstów, który, po sukcesie dwóch poprzednich książek Zielińskiej, postanowił opublikować jej wydawca

31 sierpnia 2017

Z dziennika berlińskiego

Już nieraz śniło mi się, że JAGUAR (cena zakupu: 31 000 franków) został skradziony, nigdy jeszcze, że skradziono na przykład maszynę do pisania. A przecież bez maszyny do pisania byłbym naprawdę w kłopocie...