16 października 2019

Lot i cień

Dobiega końca 58. Międzynarodowe Biennale Sztuki w Wenecji. Z tej okazji chciałbym wspomnieć o dwóch pokazywanych tam realizacjach, które choć oddalone od siebie fizycznie i mentalne, połączyły się odpychającą energią przeciwieństw...

01 października 2019

O wyzbywaniu się dobroci

Istnieje wspólny mianownik dla obu skojarzeń: jest nim pytanie o „wyzbycie się dobroci” – nie tylko wobec współplemieńców, lecz także względem współmieszkańców: bloku, dzielnicy, kraju, kontynentu, Ziemi...

03 września 2019

Sztuka latania

Dane z 2014 roku pokazują aż nadto wyraźnie, że latanie jest aktywnością elitarną. Tylko 5% mieszkańców Ziemi kiedykolwiek wsiadło na pokład samolotu. Wśród nich z kolei tylko nieliczni robią to wiele razy...

02 sierpnia 2019

Sześć i pół tony konkwisty

W estremadurskim miasteczku Trujillo bez zmian. Pizarro wciąż góruje nad centralnym placem, Pizarro zdobi kartki pocztowe, wdzięczy się w lokalnych przewodnikach, pręży na torbach na zakupy. Ze strzelistego cokołu spogląda na pałace, wille i kościoły zbudowane dzięki rabunkom na drugiej półkuli w złotych dla miasta czasach kolonialnej prosperity...

05 czerwca 2019

Zapiski ze Święta Wolności

Dobro wspólne. Tolerancja. Pokój. Myślę i czuję, co chcę. Kocham, jak chcę. Wierzę, jak chcę. Tworzę, jak chcę. Świeckie państwo. Prawda. Prawa człowieka – czytam z konturowej mapy Polski, na którą chętni wpisują swoje „najważniejsze wartości”...

25 maja 2019

O matce pieśń

Od początku lat 90. nie powstała żadna nowa pieśń o matce, choć te istniejące wciąż są okazjonalnie eksploatowane. Wynika to ze stopniowej zmiany paradygmatu kultury, zwłaszcza z wpływu feminizmu...

10 maja 2019

Granola z Woodstocku

Na zdrowy rozum festiwal z sierpnia 1969 roku powinien zakończyć się wielką – ba! może nawet wręcz przeogromną – katastrofą. Najpierw spodziewanego „najazdu hipisów” nie chciała żadna lokalna społeczność, której proponowano goszczenie imprezy...

10 kwietnia 2019

Kim jest Tommy Hilfiger?

Obrandowane wizyty papieża, lekcje koszykówki, a nawet wielkie akcje charytatywne to dzisiaj normalka. Zaraz za nią tarabani się franczyza kulturowa, czyli sytuacja, w której na przykład Angry Birds mogą być wszystkim: zabawką, filmem, grą komputerową, produktem spożywczym, aplikacją na smartfon...

07 marca 2019

Karuzela z tożsamościami

Zgodnie mówi się i pisze o nim, że był jedną z najważniejszych postaci ruchu hipisowskiego końca lat 60. w Polsce. Że tworzył to środowisko w Krakowie. Że przecierał kontrkulturowe szlaki, a jako przeciwnik systemu był szykanowany i prześladowany...

01 lutego 2019

Do twarzy nam z kirem

Dwudziestego stycznia byłem w Gdańsku. To była niedziela, dzień po pogrzebie prezydenta tego miasta Pawła Adamowicza, osiem dni po napadzie nożownika, który dokonał ponurej zbrodni w radosnym świetle fajerwerków finału Wielkiej Orkiestry Świątecznej Pomocy...

03 stycznia 2019

Wszyscy jesteśmy coverami

Cover może być zatem zarówno miłą konwersacją z poprzednikami, jak i radykalną transformacją ich dokonań. Wzrastać może na artystycznej inspiracji, ale także na chciwym geście zawłaszczenia...

14 grudnia 2018

Sto lat codzienności

Chcecie na chwilę wyjść ze swojej codzienności? Wybierzcie się do Galerii Miejskiej „Arsenał” na wystawę „Życie codzienne w Polsce” i zarezerwujcie sobie jednorazowo dużo czasu albo podzielcie zwiedzanie na kilka krótszych wizyt...

10 grudnia 2018

Nieporęczna podręczna

Atwood napisała książkę rewolucyjną. Pokazała, jak życie zwykłych kobiet może się zmienić z dnia na dzień – w ich przypadku raz zdobyta wolność nie jest nigdy dana na zawsze.
11 października 2018

Zwieracze umysłu 2.0

Najbardziej zgubna bowiem w uprawianej na Zachodzie antropologii była idea kosmopolityzmu, czyli „negowanie roli momentu narodowego w historii społeczeństwa”. Dla myślenia kosmopolitycznego i globalnego nie było w dobrze pojętej, narodowej nauce miejsca...

26 września 2018

Repatriotyzm znaczy: uchodźcy – tak!!!

Wedle świeżych sondaży badających poczucie przynależności do obszarów cywilizacyjnych, Polska w ostatnich latach przesunęła się w wyobraźni Polaków na wschód. Słynne rozdarcie między Wschodem a Zachodem, fundujące podstawową dynamikę refleksji tożsamościowej Polaków od początku transformacji, zyskało tu wyraźny wektor...

24 września 2018

Internując powagę

Książki służą do różnych rzeczy. Można nimi podeprzeć stół albo uratować życie. Jedne uczą, inne deprawują. Są takie, co ulatują z pamięci zaraz po odłożeniu i takie, których nie sposób zapomnieć...

14 sierpnia 2018

Performujmy swoje

Policja naostrzyła zęby i podjęła trop. Pogoń była spektakularna, pokazywana w mediach. Osaczone ofiary miały puścić farbę i zadenuncjować projektantów tego prawie-że-zamachu-stanu. Puściły jednak tylko nerwy – jednym, bo powaga ochranianego przez nich państwa została wystrychnięta na dudka, innym, ponieważ naruszono ich mir domowy i osobisty, a używanie słowa „konstytucja” uznano za podnoszenie ręki na najwyższe urzędy...

30 maja 2018

Pejotl, zen, antropologia

Rewolta roku 1968 roku polegała na tym właśnie, że dawne prawdy stawały się złudzeniami, a niegdysiejsze kanony igraszkami. Sporo napisano już o udziale polityków, aktywistów, artystów i studenckich liderów w próbie ustanawiania nowego porządku...

15 maja 2018

Bronię Musierowicz

Nigdy nie myślałam, że będę bronić Poznania. Ani tym bardziej Małgorzaty Musierowicz. Jednak książka Marcina Kąckiego o Poznaniu jako „mieście grzechu” bardzo mnie do tego prowokuje.
30 kwietnia 2018

Kapela ze wsi Wolność

Muzycy Kapeli stawiają na łączenie wrażliwości ich wiejskich mistrzów z własnymi fascynacjami z początku XXI wieku. Stąd na płycie i wiejscy skrzypkowie, i skrecze DJ-a grającego wcześniej w hip-hopowym Kalibrze 44 – to właśnie znaki nowego zakorzenienia...

30 marca 2018

Komu selfie, komu?

Nigdy tego nie zrobiłem. Naprawdę, ani razu. Przynajmniej świadomie. Wiem dobrze, że robią to prawie wszyscy, w różnych sytuacjach i z dużą przyjemnością. W pojedynkę, choć to jakoś jednak głupio, a czasem z drugą osobą...

06 marca 2018

Gdy nazi jest seksi

Kiedy Piotr Uklański w listopadzie 2000 roku pokazał w Zachęcie swoją pracę „Naziści”, a Daniel Olbrychski potraktował ją sarmacką szablą, wydawało się, że temat nawiązań do ideologii nazistowskiej mamy w Polsce załatwiony...

01 lutego 2018

Będą bić, Abdul Bey!

Czas i duch są takie, że coraz częściej pojawiają się analogie do lat 30. XX wieku. Nawet nie próbuję wyrokować, czy szukanie tych podobieństw czegoś nas naucza, przed czymś realnie przestrzega i czy ostatecznie pozostanie tylko spekulacją – czy jednak zmieni się w potworny fakt...

05 stycznia 2018

Ukradziona wystawa

Hasło wystawy „Frida na Zamku” powinno moim zdaniem brzmieć „Kolko na Zamku”. Właśnie fotografie Bernice Kolko, przyjaciółki Kahlo, zrobiły na mnie największe wrażenie. Zdecydowanie kradną wystawę głównej bohaterce...

11 grudnia 2017

Prawa człowieka, prawa końca

W 1991 roku u 56-letniego Saida wykryto białaczkę. Badacz odszedł we wrześniu 2003 roku. W ostatnich miesiącach pracował nad książką, którą dzisiaj możemy potraktować w kategoriach jego, owszem, przedwczesnego i wymuszonego przez śmiertelną chorobę, testamentu...

04 grudnia 2017

Dziewiętnasty września

W historii najnowszej to dziewiętnasty września urasta w stolicy do symbolu niespodziewanego okrucieństwa, jakie może przynieść natura. Tego dnia w 1985 roku zderzenie płyt tektonicznych wzbudziło wstrząs, który według szacunków Narodowej Służby Sejsmologicznej mógł pochłonąć nawet czterdzieści tysięcy ofiar...

31 października 2017

Zafejkować się na śmierć

Pacjenci mądrzejsi od lekarzy (zwłaszcza w kwestii stosowania szczepień). Rodzice mądrzejsi od uczących ich dzieci nauczycieli (jako poltergeist szkolnych zebrań). Biskupi, a nawet szeregowi księża – mądrzejsi od urzędującego papieża (szczególnie w sprawach ubóstwa i miłosierdzia)...

27 października 2017

Żywoty pisarek (dziecięcych)

Irenę Tuwim i Wandę Chotomską łączy ambiwalentny status klasyczek literatury dla dzieci. Długa lista tytułów, milionowe nakłady, współpraca z mediami i teatrem, dziecięca frajda i sentyment dorosłych...

10 października 2017

Niemęski świat

W programie wędrówek po nocnym Meksyku nie mogłem pominąć Areny Mexico. Jest to największe w stolicy miejsce walk typu lucha libre, meksykańskiej odmiany wrestlingu. Ważna, niezwykle popularna i głęboko zakorzeniona w kulturze tego kraju weekendowa rozrywka...

30 sierpnia 2017

Lech, Czech i postplemiona

Relacjonując dla „Polityki” tegoroczny Przystanek Woodstock, Ziemowit Szczerek pisał o spotkaniu „postmetali, postpunków, posthipisów i innych postsubkultur”. A dalej jeszcze notował pokojowe – by nie rzec: po prostu biesiadne – współegzystowanie ich przedstawicieli, zatopionych w gęstym sosie nostalgii za czasami, w których wszystko było prawdziwsze...

16 sierpnia 2017

Więcej niż piętnaście tysięcy pięści, czyli w poszukiwaniu nowego języka sprzeciwu

Lato ma się ku końcowi. Młodzież na półkoloniach w górach lub nad morzem, z kolei ta wszechpolska dziarsko maszeruje po stolicy, wołając: „raz sierpem, raz młotem tą czy inną hołotę”, czyli faszyzując między innymi nad Grobem Nieznanego Żołnierza, który w tymże grobie się przewraca, bo dokładnie z takimi postawami i w tym samym mieście walczył ponad siedemdziesiąt lat temu...

31 lipca 2017

Od Hendrixa do matrixa

Cóż mamy za rok! Rocznica goni rocznicę, wspomnienie jednego cudownego wydarzenia ściga się z rychłym przypominaniem kolejnego, jeszcze wspanialszego. Pierwszego czerwca świętowaliśmy jubileusz półwiecza płyty „Sgt...