Czas Kultury 6/2010 (159)
16,00

Marzenie o udoskonalaniu ludzi jest zapewne tak stare jak świadomość naszej niedoskonałości. Myślenie w kategoriach biologicznej doskonałości zawsze ustanawiało hierarchie, usprawiedliwiało wykluczenia i przemoc, włącznie z eksterminacją. Uważając siebie za istoty doskonalsze od innych zwierząt, ludzie dali sobie prawo do dysponowania nimi na fizycznym i symbolicznym poziomie. Podobnie czynili to mężczyźni, ustanawiając władzę nad kobietami-rodzicielkami i biali nad kolorowymi, a w przyszłości, niewykluczone, zrobią to oryginały wobec klonów. W czasach biotechnologii i genetyki doskonałość lokowana jest na poziomie molekularnym i komórkowym, a narzędziami do jej uzyskania stają się diagnostyka preimplantacyjna i prenatalna, a także terapie genowe – o czy piszą dla nas Marta Góral i Dagmara Andrzejczak. W „Czasie Kultury” pytamy więc o biopolityczne strategie (Joanna Bednarek) i śledzimy mechanizmy biowładzy (Lucyna Marzec) – te niegdysiejsze, jak i te, których nadejście już przeczuwamy. Poddajemy także analizie literackie (Paweł Wolski o twórczości Primo Leviego) i filmowe (Andrzej Marzec o „Nie opuszczaj mnie” Kazuo Ishiguro) prezentacje biologicznej doskonałości.

W numerze ponadto rozmowy – z Maciejem Maciejewskim, scenarzystą „Gliny”, rozmawiają Jerzy Borowczyk i Michał Larek. Paweł Szkotak natomiast odpowiada na pytania Rozalii Wojkiewicz. Polecamy również esej Stanisława Obirka, o wyzwaniach, przed jakimi staje teologia wobec współczesnej nauki.

Spis treści

Artysta wizytujący

4. Paul Vanouse. Latent Figure Protocol

Bio[NIE]doskonałość

12. Paweł Wolski. Wilk człowiekowi człowiekiem. Ludzkość jako holokaustowa metafora zwierząt
20. Lucyna Marzec. Miłość, macierzyństwo i eugenika
28. Andrzej Marzec. Klony, fragmenty i to, co pozostaje – o filmie „Nie opuszczaj mnie”
36. Marta Góral, Dagmara Andrzejczak. Eugenika zza tylnych drzwi
46. Joanna Bednarek. Upolitycznienie życia: produkcja i negocjacje

Esej

56. Stanisław Obirek. Koniec myślenia dogmatycznego. Nauki szczegółowe wyzwaniem
dla teologii

Poezja

69. Adam Raczyński. Tak właśnie / Trzydziestoletnia / Aptieka

Rozmowa

72. Paweł Szkotak. Polskie Biuro Podróży – rozmowa Rozalii Wojkiewicz
78. Maciej Maciejewski. Tajemnica wydłubana z trupa – rozmowa Jerzego Borowczyka i Michała Larka

Wydarzenia

86. Agata Szkup. Prawdziwy smak przestrzeni Stanisława Zamecznika (Stanisław Zamecznik, Przestrzeń między nami, Warszawa 2010)
90. Justyna Kowalska. Afryka dzika. Sztuka lat 80. (Mógłbym żyć w Afryce / I Could Live in Africa, Warszawa 2010)
94. Monika Kędziora. Światło i ruch (niestabilna materia cytatu) (Luce e Movimento, Wenecja 2010)
98. Iwona Ostrowska. Noir w kostiumie ekologii (Pomórnik. Kryminał ekologiczny na podstawie prozy Olgi Tokarczuk, Poznań 2010)
101. Andrzej Górny. Świat nieświadomy zła (Wolfgang Hildesheimer, Mary Stuart, Poznań 2010)

Recenzje i omówienia

104. Marek Wilczyński. Obrona Samuela (Jarosław Marek Rymkiewicz, Samuel Zborowski, Warszawa 2010)
108. Magdalena Wołowicz. Weekend z terrorystą (Bernhard Schlink, Koniec tygodni, Warszawa 2010)
110. Adam Adamczyk. Nie po tej stronie (Susan Sontag, Widok cudzego cierpienia, Kraków 2010)
112. Małgorzata Anna Charyton. Za późno, by porzucić nadzieję… Śmierć bez tanatologii (David Rieff, W morzu śmierci. Wspomnienie syna, Wołowiec 2009)
115. Marcin Frątczak. Pamięć, niepamięć (Douwe Draaisma, Fabryka nostalgii. O fenomenie pamięci wieku dojrzałego, Daniel Tammet, Urodziłem się pewnego błękitnego dnia. Pamiętniki nadzwyczajnego umysłu z zespołem Aspergera, Wołowiec 2010)
118. Elżbieta Winiecka. Poeta w dwóch odsłonach, czyli szaleństwo oniriady (Bohdan Zadura, Nocne życie, Wrocław 2010)
123. Piotr Pławuszewski. Dobrodziejstwo niedomówienia (Edgar Allan Poe. Klasyk grozy
i perwersji – i nie tylko…
, Warszawa 2009)
126. Maria Delimata. Etyczne puzzle (Agnieszka Kulig, Etyka „bez końca”. Twórczość filmowa Krzysztofa Kieślowskiego wobec problemów etycznych, Poznań 2009)
129. Joanna Żabnicka. Inwentarz braków (Artur Daniel Liskowacki, Po sobie, Szczecin 2010)
131. Jolanta Grzegorska. Miejsce na prywatną herezję (Krzysztof Dorosz i Stanisław Obirek, Między wiarą a Kościołem. Listy o poszukiwaniu drogi, Warszawa 2010)
134. Tomasz Kowalski. Przyjmowanie świata (Justyna Bargielska, Dwa fiaty, Poznań 2009)
137. Marek Wasilewski. Fotografia jest sztuką (Charlotte Cotton, Fotografia jako sztuka współczesna, Kraków 2010)
140. Filip Lipiński. Lektura desublimacji (Anna Markowska, Komedia sublimacji. Granica współczesności a etos rzeczywistości w sztuce amerykańskiej, Warszawa 2010)
147. Adam Adamczyk. Struktura kryształu (Jan Sebastian Bach, Motets, Wydawnictwo BIS–SACD–1841 2009)
148. Tomasz Zarębski. Droga do piękna (Claudio Monteverdi, Selva morale e spirituale vol. 1, Coro COR 16087 2010)
150. Witold Paprocki. Ocalałe z zagłady (Poland abroad. String quartet, Joachim Mendelson, Roman Padlewski, Szymon Laks, wydawnictwo EDA 34 2010)
152. Łukasz Grodziński. Dźwięki pamięci. Między pismami

Felietony

155. Edward Pasewicz. Pamflet na wszystkich ludzi. Podręcznik do leżenia
157. Agata Araszkiewicz. Kulturowa eugenika, czyli dobór „kulturalny”. Cover story