Czas Kultury 5/2009 (152)
15,00

Rewolucję, jakiej dokonał Karol Darwin swoim dziełem „O powstawaniu gatunków" (1859) porównuje się czasem z przewrotem kopernikańskim. Po geocentryzmie pada antropocentryzm. Oto gatunek ludzki przypadkiem pojawił się w wyniku ewolucji i – być może – kiedyś zniknie ze świata zamieszkiwanego przez jego rozlicznych roślinnych, zwierzęcych, bakteryjnych i innych krewnych, którzy bynajmniej nie są mu „z natury” poddani. Wiele cech, które uważano wcześniej za wyłącznie ludzkie, zaczęto odnajdywać również w królestwach zwierząt, a nawet roślin. Organizacja jednostek w społeczność, zachowania altruistyczne, finezja ornamentu – przestały być postrzegane jako zdolności i cechy dla nas tylko charakterystyczne. Świat nie-ludzkich organizmów otworzył się jako nieprzebrana inspiracja nie tylko w badaniach przyrodniczych, ale też w architekturze, literaturze, filozofii, psychologii i sztuce.

Ponadto w numerze rozmowa z Pawłem Duninem-Wąsowiczem, którą przeprowadziły Emilia Kledzik i Joanna Roszak, dyskusja Joanny Turowicz, Agaty Jakubowskiej i Joanny Mytkowskiej o twórczości Aliny Szapocznikow, omówienie tegorocznej edycji Festiwalu Dialogu 4 Kultur oraz nowe felietony.

Spis treści

[r]ewolucja

4. Reiner Maria Matysik. Referendum: O legalizację wspólnego potomstwa ludzi i ssaków naczelnych. O powstanie wspólnoty reprodukcyjnej
12. Krzysztof Łastowski. Dwa wieki teorii ewolucji
24. Bartosz Gałązka. Małpa na pustyni, czyli po co dziś czytać Darwina?
31. Gwidon Famułka. Innego końca ewolucji nie będzie
36. Mariusz Weiss. Ewolucja i etyka
44. Agnieszka Gajewska. Feminizm spotyka Charlesa Darwina
51. Małgorzata Radkiewicz. „Anioły i owady” wiktoriańskiej Anglii
58. Gabriela Świtek. Gatunki, typy, formy, style. O morfologii i anatomii porównawczej w historii architektury
67. Krzysztof Abriszewski. Śmierć płyty kompaktowej i ewolucja świata społecznego
78. Jan Gondowicz. Superman zbereźnik

Dunin-Wąsowicz

85. Portret wydawcy z czasów dojrzałości. W osiemnastolecie istnienia „Lampy (i Iskry Bożej)”
z Pawłem Dunin-Wąsowiczem rozmawiają Emilia Kledzik i Joanna Roszak

Poezja

99. Jan Kasper. Wiersze nowe z książki „Widok na dolinę” / Wolne miejsca / Przerwa w podróży / Wyraj / Walka karnawału z postem / Krakanie

Proza

104. Filip Cyprowski. Poranek kolaboranta

Wydarzenia

114. Zakład z diabłem. Z Christianem Boltanskim rozmawia Marek Wasilewski
119. Kwestia czasu. Z Magdaleną Sawon rozmawia Ewa Wójtowicz
126. Ewa Wójtowicz. Symbioza sztuki i technologii (Ars Electronica 2009, Human Nature, Linz 3–8.09.2009)
131. Niezgrabne przedmioty pięknych artystek. O twórczości Aliny Szapocznikow, potrzebie reinterpretacji sztuki lat 60. i 70. XX wieku, a także o badaniach nad archiwami z Joanną Mytkowską i Agatą Jakubowską rozmawia Joanna Turowicz
136. Jan Kowalski. Political Maximal? (Political/Minima, kurator Klaus Biesenbach, ms2, Łódź 18.06. – 23.08.2009)
139. Tomasz Bombrych. Łódź czterech kultur (8. Festiwal Dialogu Czterech Kultur, Łódź 8–13.09.2009)

Recenzje i omówienia

142. Krzysztof Hoffmann. Rorty krytyczny (Richard Rorty, Filozofia jako polityka kulturalna, przełożył i przedmową poprzedził Bogdan Baran)
144. Adam Adamczyk. Wizja oczekiwała w każdej aurze (Jean-Pierre Richard, Poezja i głębia, przekład i posłowie Tomasz Swoboda)
146. Magdalena Bednarek. Jeśli Boga nie ma… (Peter von Matt, Intryga. Teoria i praktyka podstępu w literaturze, przekład Izabela Sellmer i Arkadiusz Żychliński)
148. Michał Larek. Przemyśleć to, co się wydarzyło w życiu (Bernhard Schlink, Lektor, przekład Karolina Niedenthal)
151. Elżbieta Winiecka. Znaki, pozory, urojenia (Maciej Melecki, Zawsze wszędzie indziej (wybór wierszy z lat 1995–2005), wybór i posłowie Krzysztof Siwczyk)
154. Inez Okulska. Grochola to dobra pisarka (Katarzyna Grochola, Kryształowy Anioł)
157. Marek Wasilewski. Poszło z dymem (Dym. Powszechna historia palenia, redakcja Sander L. Gilman i Zhou Xun, przekład Jagoda Sochoń-Jasnorzewska)
158. Marek Wasilewski. Oglądać – nie czytać! (Ian Jeffrey, Jak czytać fotografię. Lekcje mistrzów fotografii, przekład Jakub Jedliński)
159. Łukasz Saturczak. Codziennie filmy były dla nas jak Biblia (Piotr Marecki, Kino niezależne
w Polsce 1989–2009. Historia mówiona
)
161. Łukasz Saturczak. Widoki dzikie, groteskowe i obce (John Maxwell Coetzee, Białe pisarstwo. O literackiej kulturze Afryki Południowej)
162. Adam Adamczyk. Wybitna i niewdzięczna (Bruckner, Symphonie nr 5, Orchestre
des Champs-élysées, dyrekcja Philippe Herreweghe)
163. Jerzy Wiśniewski. Znowu znakomity (G. B. Fontana, M. Ucellini, B. Storace, T. Merula,
S. Rossi, D. Castello, A. Piccinini, Maurice Steger (flauto) & Ensemble, Venice 1625. Sonate, Symphonie, Ciaccone, Canzone & Toccate)
165. Witold Paprocki. Kultowe i fantastyczne (Monteverdi, Teatro d’Amore, L’Arpeggiata, dyrekcja Christina Pluhar)

Felietony

166. Łukasz Grodziński. Przegląd prasy / Między pismami – idee
170. Edward Pasewicz. Podręcznik do leżenia / Polònia
175. Agata Araszkiewicz. Cover story / Życie we mnie nie jest moje. (R)ewolucje i met(r)amorfozy