Czas Kultury 4/2020 (207)
24,00

Kryzys państwa prawa

Wraz z przełomem 1989 roku zapadliśmy w sen, wyrażony przez Francisa Fukuyamę w nieco opacznie odczytanym eseju „Koniec historii”. Przyszłość rysowała się optymistycznie – zwłaszcza w oczekiwaniach większej części Polaków, proces historyczny zakończył się wraz z upadkiem państw realnego socjalizmu, przyjęciem przez większość krajów systemu liberalnej demokracji oraz afirmacją koncepcji „państwa prawa” lub co najmniej jego elementów. Przebudzenie z niego było bolesne i tylko spierać się można, czy nastąpiło dopiero 11 września 2001 roku. Wkrótce okazało się też, że w skali globalnej nasila się nurt niechęci wobec podstawowych, nienaruszalnych zdawać się mogłoby zasad państwa prawa, a nasza „dobra zmiana” nie jest w tym kontekście przypadkiem odosobnionym. Zakwestionowanie „państwa prawnego” jest dziś śmiało wyrażane i znajduje uznanie w różnych społeczeństwach w obliczu globalnego kryzysu kapitalizmu, erozji demokracji liberalnych oraz objawiających się na naszych oczach niepokojących zmian klimatycznych. Prognozowanie finału tego procesu jest niemożliwe. Nie można jednak uchylać się od dokumentowania jego przebiegu, formułowania ocen cząstkowych oraz rozważania podstaw i perspektyw „państwa prawa” w różnorodnych kontekstach.

Redaktor prowadzący: Jacek Wiewiorowski

Mody filozoficzne

Filozofia, podobnie jak wszystkie inne sfery naszego życia, nie jest wolna od wpływu mody i polityki. Zjawisko to przedstawiają Marek Mosakowski i Przemysław Kossakowski na przykładzie XVIII-wiecznej Francji, której intensywne życie intelektualne naznaczone było fascynacją zarówno daleką Rosją, jak i sąsiadem zza kanału La Manche. Z kolei w tekście Mikołaja Ratajczaka znajdziemy analizę ciągle aktualnej mody na tak zwaną Italian Theory. We wszystkich tych tekstach można zaobserwować, jak bardzo moda na filozofię uwikłana jest w walki natury politycznej. Jak widać, filozofia chciała zmieniać świat na długo przed Marksem i pragnienie to utrzymuje się dalej, na długo po jego śmierci.

Redaktorka prowadząca: Barbara Brzezicka

Spis treści

I–XI Ogólnopolski Strajk Kobiet, październik–listopad 2020

KRYZYS PAŃSTWA PRAWA
6 Język to wirus / Bohdan Pylypushko
7 Graecum est, non legitur? / Jerzy Zajadło
13 Spór Donalda Trumpa z sanctuary cities w stanie Kalifornia jako przykład niezależności stanowej i sądowej w Stanach Zjednoczonych / Patrycja Błasiak-Czerniakowska
19 Doktor Mabuse kontra państwo prawa / Sławomir Płatek
24 Problem kobietobójstwa w Ciudad Juárez a twórczość Teresy Margolles / Karolina Maria Rojek
31 Czy sztuka jest „wyrzutkiem demokracji”? / Marek Wasilewski
37 Świat ekonomii a państwo prawne / Tadeusz Kowalski
45 O społecznej naturze i funkcji prawa. Analiza na przykładzie kryzysu wokół Trybunału Konstytucyjnego w Polsce z grudnia 2015 roku / Jakub Mirek
51 Reguły prawa rzymskiego a aktualne polskie problemy ustrojowe / Jacek Wiewiorowski
59 Polexit. Mit i rzeczywistość / Tomasz Tadeusz Koncewicz
65 Demokracja na świecie w perspektywie porównawczej / Krzysztof Podemski
77 Demokracja stanu wyjątkowego / Rozmowa Joanny B. Bednarek z Przemysławem Czaplińskim
85 JUDENFREI stos I / Dorota Nieznalska

PROZA
99 Narodowy Zlot Wielbicieli Zlotów / Marcin Bałczewski
102 XXIII / Michał Trusewicz

MODY FILOZOFICZNE
109 Wolter i francuska moda na Rosję / Marek Mosakowski
115 Anglofilia czy anglomania? Francuscy liberałowie i ich fascynacja angielską kulturą oraz modelem politycznym w drugiej połowie XVIII wieku / Przemysław Kossakowski
121 Kryzys i konflikt: o genezie Italian Theory / Mikołaj Ratajczak

ROZMOWY
128 Ku polityce ziemskości / Rozmowa Camille’a Riquiera z Bruno Latourem. Tłumaczenie z języka angielskiego: Iwona Ostrowska
132 O antropologii zmiany klimatu / Rozmowa Dašy Ličen z Thomasem Hyllandem Eriksenem. Tłumaczenie z języka angielskiego: Iwona Ostrowska

ESEJ
139 Antybaśń o Szeli / Przemysław Czapliński

NA WARSZTACIE
146 Awangardowa tożsamość Muzeum Sztuki w Łodzi – mit czy rzeczywistość? / Sylwia Góra
153 Najpierw wierność (potem radykalizm) / Lidia Banaszak-Jankowska

FELIETONY
159 „Kto będzie walczył z systemem, jak wszyscy mają depresję?” / Anna Cieplak
163 Kobiety, które nienawidzą mężczyzn / Agata Araszkiewicz
168 Przepraszam / Anna Pamuła

171 Biogramy