Czas Kultury 3/2016 (190)
24,00

Odzyskać pracę

Najsłabsza pozycja na rynku pracy przypada dwóm odmiennym grupom: uchodźcom i artystom. Pozbawieni wszystkiego uchodźcy muszą z powodów egzystencjalnych godzić się na oferowane im warunki zatrudnienia, o czym pisze w tym numerze Katarzyna Czarnota. Ludzie sztuki z kolei uwikłani są w system wartości symbolicznych, który komplikuje postrzeganie własnej rzeczywistej pozycji jako pracowników. Zwraca na to uwagę Kuba Szreder, pokazując, w jaki sposób strukturalny oportunizm stał się sposobem urządzenia pracy i życia uczestników świata sztuki. Jednym z istotnych dla nas zagadnień jest rozumienie pracy jako procesu twórczego. Przyglądamy się warsztatowi pracy artysty oraz procesowi powstawania prac artystycznych (praca rozumiana jako dzieło).Na pytanie, czy artysta pracuje, stara się odpowiedzieć Ewa Sułek, z kolei Izabela Kowalczyk analizuje serię wystąpień Aleki Polis pod tytułem Sprzątanie dla demokracji. Zofia Nierodzińska poddaje analizie swoją działalność artystyczną poprzez porównanie z innymi wytworami pracy i próbuje oszacować jej obiektywną wartość. Czy zatem praca jest prawem, przywilejem społecznym, czy przekleństwem i narzędziem społecznej opresji? W jaki sposób można zredefiniować pojęcie pracy tak, by uwzględnić w nim działalność wymykającą się prostym zależnościom towarowo--pieniężnym? Jak nowe sposoby rozumienia pracy mogą się przyczynić do zredefiniowania relacji ekonomicznych, by obejmowały wykluczane dotychczas grupy społeczne?

Ludowa historia Polski

W studiach dotyczących historii kultury Polskiej wciąż są poważne luki. Jedną z nich jest perspektywa „ludowej historii Polski”, obejmująca życie, pracę, aspiracje i kulturę klasy chłopskiej. To perspektywa oddolna; to głosy najmitów, chłopów oraz chłopek pańszczyźnianych i folwarcznych, komorników, zbiegów, rebeliantów; to świat subalternów dawnej Rzeczypospolitej. Dominującym paradygmatem opisu oraz interpretacji polskich ludowości stało się podejście etnograficzne i archiwistyczne. Wyjątki dotyczyły społecznych skutków przymusu propinacyjnego albo ekonomicznego wymiaru ekonomii pańszczyźnianej. Na paradoks zakrawa fakt, że nie udało się przełamać tego paradygmatu także w okresie Polski (nomen omen) Ludowej. Pozostawanie w schemacie kolbergowskim nie pozwoliło na wprowadzenie do panteonu bohaterów narodowych żadnego przedstawiciela klasy chłopskiej. A przecież historia i kultura grup upodrzędnionych jest niezbędna dla zrozumienia przebiegu dziejów narodu i państwa. Dlatego w tym numerze pytamy o to, co znaczy slogan o „chłopskich źródłach kultury narodowej”. Czy kiedykolwiek obowiązywała zasada „chłop potęgą jest i basta”? Czy system folwarczno-pańszczyźniany można porównywać z systemem niewolniczym? Jakie znaczenie dla ekonomii państwa miała chłopska praca? Wreszcie – co dziedzictwo chłopskie znaczy dla nas dzisiaj?

Open Access English Version

Spis treści

ODZYSKAĆ PRACĘ

4. Katarzyna Czarnota. Kryzys uchodźczy i globalne stosunki pracy
16. Kuba Szreder. W obiegu. Strukturalny oportunizm jako sposób urządzenia pracy i życia uczestników artystycznej cyrkulacji
25. Izabela Kowalczyk. Aleka Polis: sprzątanie (dla) demokracji
38. Ewa Sułek. Czy artysta pracuje?
49. Zofia Nierodzińska. Materialność pracy. Asamblaż. Cegła. Kawałek ciasta

LUDOWA HISTORIA POLSKI

60. Kacper Pobłocki. Niewolnictwo po polsku
70. Waldemar Kuligowski. Chamska historia Polski. Tezy i antytezy
80. Maja Vogt-Kostecka. Żywe nam nie przepuści. Przyczynki do hodowlanej historii Polski
90. Michał Rauszer. Buntów chłopskich nie było. Pańszczyzna i opór
100. Piotr Kuligowski. Chmielnicki i Szela. Radykalnych romantyków zmagania z ludową  historią Polski
110. Z Martą Manowską rozmawia Waldemar Kuligowski. Ciasto w piecu, żona w drodze
116. Z Maciejem Szajkowskim, rozmawia Waldemar Kuligowski. Gore! czyli wyjęci spod prawa

WODICZKO

121. Z Krzysztofem Wodiczko rozmawia Marek Wasilewski. Demokrację mierzy się stosunkiem do obcych
135. Krzysztof Wodiczko. Publiczność Wewnętrzna

ESEJ

157. Tobiasz Jędrak. Z wysoka widok jest piękny

PROZA

167. Marko Kravos. W zaciszu przy kałuży / Muchy i robaki
172. Boris Pahor. Motyl na wieszaku

NA WARSZTACIE

177. Maciej Jakubowiak. Prawo i literatura. Od dydaktyki do polityki
185. Beata Małgorzata Wolska. Czy wystarczająco daleko od socrealizmu?
193. Mateusz Karolak. Od prekariatu do projektariatu. Czyli o niechcianym dziecku globalizacji i kontrkultury

FELIETON

203. Adam Poprawa. Prasówka
208. Edward Pasewicz. Pamflet na wszystkich ludzi (32)
212. Agata Araszkiewicz. Ludowo mi…

216. Biogramy
220. Summary