Czas Kultury 3/2008 (144)
15,00

Do czego służy kryminał? Na to pytanie próbuje odpowiedzieć numer 3/2008 „Czasu Kultury”. Otwiera go wywiad z detektywem Maciejem Szubą, który opowiada o swojej pracy w poznańskiej policji. Z przekąsem odnosząc się do literackich i filmowych stereotypów, próbuje wskazać, na czym polega sedno pracy śledczej. Wartością rozmowy nie jest jednak „cała prawda” o tym zawodzie, ale gawędziarski talent, z jakim detektyw snuje swoje opowieści.

Adam Adamczyk w szkicu „«Wywiad z wampirem» – pitaval peerelowski dziś i wczoraj” przywołując sylwetki trzech polskich seryjnych morderców, analizuje legendotwórcze mechanizmy pamięci zbiorowej. Wniosek jest zaskakujący: wampir w jakiś sposób nobilituje społeczność, którą nawiedzi – wydaje się, że warto mieć wampira. Fabuła kryminalna obsługuje zatem istotne potrzeby społeczeństw. Świadczy o tym fakt, że istnieje strona internetowa, na której można zamawiać udział w inscenizacji wybranych książek Agathy Christie. Tę informację zawdzięczamy Markowi Wasilewskiemu, który bierze na warsztat serial o wąsatym detektywie Herkulesie Poirot. Przedmiotem jego zainteresowania jest tło estetyczne (architektura art déco), które wydaje się ważniejsza niż sama intryga kryminalna. Justyna Knieć pozostaje w obrębie perspektywy filmoznawczej i pisze o łamaniu konwencji gatunkowych kryminału w kinie autorskim. Ewa Kraskowska, literaturoznawczyni i tłumaczka, sporządza dla nas swoisty bedeker o wielkich damach kryminału: Phyllis Dorothy James, Ruth Rendell i Patricii Highsmith.

W numerze również: szkice o czarnym kryminale, traktujące go jako świadectwa specyficznego bycia w świecie. Jerzy Borowczyk opisuje Raymonda Chandlera jako mistrza portretu kreślonego za pomocą kilku pociągnięć. Tematem szkicu Michała Larka jest obsesja na punkcie femme fatale, wpisana w książki Dashiella Hammetta. Publikujemy także fragment najnowszej powieści Marka Krajewskiego i Mariusza Czubaja „Róże cmentarne” oraz autentyczne relacje z poznańskich sal sądowych autorstwa Kazimierza Brzezickiego.

W numerze również: rozmowa z Andrzejem Sosnowskim, wybór wierszy poety oraz esej Dariusza Sośnickiego na temat poezji autora „Taxi”.

Ponadto: obszerny dział recenzji, relacja z Berlina. Na koniec proponujemy lekturę felietonów: Agaty Araszkiewicz i Edwarda Pasewicza.

Spis treści

Kryminalny

4. Z detektywem kryminalnym Maciejem Szubą rozmawiają Jerzy Borowczyk i Michał Larek
Rozpoczyna się właśnie misterium przesłuchania…
17. Adam Adamczyk. „Wywiad z wampirem” – pitaval peerelowski dziś i wczoraj
28. Kazimierz Brzezicki. Trzy miłości nekrofila / Uprowadzenie i zamordowanie Afrodyty / Pani kazała zabić pana / W szponach władcy piekieł
45. Ewa Kraskowska. Damy i zbrodniarze
51. Jerzy Borowczyk. Już żadnych sentymentów. O powieściach Raymonda Chandlera
64. Michał Larek. Kłamstwo, kryminał, kobieta. O książkach Dashiella Hammetta
76. Marek Wasilewski. Morderstwo art déco
81. Justyna Knieć. Diabeł tkwi w szczegółach
92. Mariusz Czubaj, Marek Krajewski. Róże cmentarne (fragment powieści)

Sosnowski

98. Dariusz Sośnicki. Fortuna i fatum. O poezji Andrzeja Sosnowskiego
108. Rzeczywistość i przeżywanie. Z Andrzejem Sosnowskim rozmawiają Jerzy Borowczyk i Michał Larek
122. Andrzej Sosnowski. doktor caligari resetuje świat [kawałki]: [„otwarcie”] / [ze środka] / [nieco dalej] / [bliżej końca] / [trochę dalej] / [„zamknięcie”]

Poezja

126. Adam Raczyński. Brzeg / Na czarno
128. Robert T. Rutkowski. przestrzeń nazw / zdanie / wszystko jedno / d.o.m.
130. Mariusz Appel. z tomu tonic: trujka / ćmij się, pleć / nanakepichu / tężnia

Proza

134. Piotr Jezierski. Kocham tramwaje
137. Hubert Klimko-Dobrzaniecki. Ulla

Wydarzenia

139. Agata Rogoś. Bez cienia (When things cast no shadow, 5. Berlińskie Biennale Sztuki Współczesnej, Berlin 5.04. – 15.06.2008)
143. Honza Zamojski. Sztuka z brzucha (Wojciech Bąkowski, Piotr Bosacki, Tomasz Mróz, Konrad Smoleński, Radek Szlaga, Magdalena Starska, BRZUCH, Stary Browar Słodownia, Poznań 22.02. – 9.03.2008)
148. Małgorzata Ofman. Poetycko nakręcony Wrocław (Port Literacki, Wrocław 26–29.04.2008)

Recenzje i omówienia

152. Grzegorz Wysocki. O tym, w jaki sposób, za pomocą śliny i słoja z ciasteczkami, wydostać się z depresji (Jim Davies, Odie bez smyczy! Garfield wypuszcza psa; Garfield. Starszy i szerszy)
154. Paweł Czapczyk. Nash jest nasz (Ogden Nash, W świecie mułów nie ma regułów)
156. Tomasz Ewertowski. Bośnia – hermeneutyczne zadanie (Nenad Veličković, Sahib)
158. Adam Adamczyk. Panie szofer, gazu! – bracia strzelają do braci! (Stefan Chwin, Dolina Radości)
161. Adam Adamczyk. Na twarzy wypisane… (Jean-Jacques Courtine, Claudine Haroche, Historia twarzy. Wyrażanie i ukrywanie emocji od XVI do początku XIX wieku)
163. Jolanta Bajko. Krytyka ukryta w literaturze? (Piotr Kępiński, Bez stempla.
Opowieści o wierszach
)
165. Przemysław Adamczewski. Płytki „Komunizm” (Richard Pipes, Komunizm)

Felietony

167. Edward Pasewicz. Podręcznik do leżenia / Trochę trupa
169. Agata Araszkiewicz. Cover story / Mistyfikacja i zbrodnia