Czas Kultury 2/2010 (155)
16,00

Wiele wskazuje na to, że Kościół katolicki przeżywa kryzys instytucjonalny i duchowy. Słynni duchowni występują z zakonów i rezygnują z misji kapłańskich. Dochodzi także do mniej lub bardziej spektakularnych aktów apostazji. Niewierzący obywatele tworzą internetowe społeczności, żeby upowszechniać wiedzę o możliwościach formalnego opuszczenia wspólnoty katolickiej. „Czas Kultury” przygląda się temu zjawisku i pyta o racje apostatów oraz przedstawicieli Kościoła, którzy patrzą z niepokojem na ową tendencję. W trakcie pracy nad numerem natknęliśmy się na fascynujący paradoks. Oto z rozmaitych analiz antropologicznych wynika, że niemożliwe jest dokonanie aktu apostazji z dyskursu religijnego. Czyżby więc apostazja była gestem formalnym, za którym nie idzie rzeczywiste i gruntowne uwolnienie się od schedy tradycji katolickiej? Naturalnie, nie chcemy o niczym rozstrzygać, chcemy przede wszystkim zadać więcej tego rodzaju nieoczywistych pytań. Podobne pytania padły podczas naszych rozmów ze Stanisławem Obirkiem oraz z jezuitą Jackiem Prusakiem. O socjologiczne i prawne podstawy aktu apostazji zapytaliśmy Pawła Glińskiego i Jarosława Mielewczyka – twórców pierwszego wortalu o apostazji. O porzuceniu dyskursu religijnego wychodzącym z teorii Richarda Dawkinsa pisze Justyna Zimna. Kazimierz Piotrowski analizuje akt apostazji Stanisława Przybyszewskiego, a Michał Larek podąża tropami poetów-apostatów. Zbigniew Mikołejko analizuje podstawy zanikania pierwiastka tremendum – świętej grozy we współczesnym chrześcijaństwie.

W numerze 2/2010 również rozmowy: ze współtwórcą grupy Niwea, artystą Wojciechem Bąkowskim oraz z Maciejem Parowskim – pisarzem i autorem scenariuszy komiksów SF. Zachęcamy także do lektury bogatego działu recenzji oraz nowych tekstów naszych felietonistów: Agaty Araszkiewicz i Edwarda Pasewicza.

Spis treści

Artysta wizytujący

4. Leszek Knaflewski (2009–2010)

Apostazja

14. Paweł Gliński, Jarosław Mielewczyki. Rozstać się na poziomie – rozmawiają Emilia Kledzik
i Joanna Roszak
20. Justyna Zimna. Kto się boi Richarda Dawkinsa?
30. Stanisław Obirek. Apostazja, szansa polskiego katolicyzmu – rozmawiają Michał Larek
i Marek Wasilewski
38. Michał Larek. Katolicy, apostaci i poeci. Komentarz do tekstów Stanisława Obirka
48. Jacek Prusak, SJ. „Kościół nie jest zbiorem indywidualistów” – rozmawiają Michał Larek
i Marek Wasilewski
56. Jan Kowalski. Apostazja Jana Pawła II
62.
Kazimierz Piotrowski. Wstrętna prostytucja duszy. O apostazji Stanisława Przybyszewskiego
70. Zbigniew Mikołejko. Chrzest i śmierć. Fragmentarium nieteologiczne

Poezja

78. Krzysztof Siwczyk. Wschód od zachodu / Sytuacja po wszystkim / Ludzie bazowi / Światowidz

Esej

82. Bronisław Świderski. Skandal asymetrii

Rozmowa

92. Maciej Parowskim. Ucieczka z historii – rozmawia Wojciech Szyda
100. Wojciech Bąkowski. Gdybym był Eskimosem… – rozmawia Marek Wasilewski

Wydarzenia

106. Violetta Sajkiewicz. W Kiejkutach, czyli nigdzie (Allan Sekula Polonia i inne opowieści Warszawa 2009–2010)
113. Marek Wasilewski. Ucieczka z Wyspy Diabła (Hubert Czerepok Conspiratorium Poznań 2010)
116. Piotr Tkacz. Przyszłość teraz (FUTURITY NOW!, transmediale.10. Berlin 2010)
120. Magdalena Komborska. 5. urodziny Galerii Pies (Poznań 2010)
122. Andrzej Górny. Być – jak w Koloseum (Eric Coble, Trup, Poznań 2010)

Recenzje i omówienia

126. Waldemar Kuligowski. Getto w twierdzy Europa (Goran Vojnović, Czefurzy raus, Gdańsk 2010)
130. Adam Adamczyk. Desant na miasto (Roland Barthes Stopień zero pisania oraz Nowe eseje krytyczne Warszawa 2009)
133. Ryszard K. Przybylski. Widowisko pisania (Miron Białoszewski Chamowo. Utwory zebrane, tom 11, Warszawa 2009)
136. Kinga Piotrowiak. W ciemną mą Austrię (Notatki z zaburzeń Thomas Bernhard Zaburzenie Warszawa 2009)
139. Michał Larek. Technologia jako źródło metafor (Douwe Draaisma Machina metafor. Historia pamięci Warszawa 2009)
143. Elżbieta Winiecka. Czterdzieści jeden solistek i trio profesjonalistek (Solistki. Antologia poezji kobiet (1989–2009) Warszawa 2009)
146. Kapsyda Kobro. Spłacanie trybutu żywiołom… (Kamil Sipowicz Pieśni solarne Rzeszów 2009)
148. Agata Wdowik. Żar literatury (Vladimir Nabokov Ada albo Żar. Kronika rodzinna Warszawa 2009)
151. Krzysztof Głuch. Lewis Reaktywacja (Clive Staples Levis Trylogia kosmiczna – Z milczącej planety, Perelandra, Ta straszna siła Poznań 2009)
157. Adam Adamczyk. Wehikuł dźwięku (Brahms: Symphonie Nr 3 Monteverdi Choir, Orchestre Revolutionnaire et Romantique, John Eliot Gardiner SOLI DEO GLORIA (3275852), 2009)
159. Tomasz Zarębski. Ewolucja brzmienia (Johann Sebastian Bach: Magnificat D-dur BWV 243, Messe BWV 235, Fuge über das Magnificat BWV 733, Präludium & Fuge BWV 54. DVD „Magnificat” Pierre-Hubert Martin (reż.) Philippe Pierlot (dyrygent) MIRARE (6536122), 2009)
160. Jerzy Wiśniewski. Światło i mrok (Johann Sebastian Bach. Toccatas Léon Berben (organ & harpsichord) RAMÉE (RAM 0903), 2009)

Felietony

162. Łukasz Grodziński. Wiosenny realizm liryczny / Między pismami
166. Edward Pasewicz. Kurt Tucholsky śpiewa i tańczy / Podręcznik do leżenia
168. Agata Araszkiewicz. Odejście / Cover story