Czas Kultury 1/2016 (188)
24,00

Rower, użyteczny środek transportu, coraz częściej staje się też obiektem społecznym i kulturowym. „Rowerowy boom”, „moda na rower”, „cycle chick”, „rowerowe szaleństwo”, „roweromania”, „(sub)kultura rowerowa” to pojęcia, które zdążyły zadomowić się w języku codziennym i publicystycznym. Rower towarzyszy alternatywnym ruchom społecznym, związanym z ekologią, wegetarianizmem, pacyfizmem, anarchizmem czy odzyskiwaniem przestrzeni miejskiej. Korzystają z niego zarówno mieszkańcy miast, jak i wsi, a w Europie (zwłaszcza Zachodniej) rower staje się emblematem zrównoważonego rozwoju i ekologicznego życia, symbolem subkultur czy kontrkultur, które mają potrzebę negowania liberalnego, hiperkonsumpcyjnego i niezważającego na problemy współczesności systemu.

Jazda na rowerze jest dzisiaj wyborem określonej filozofii życia, a także ważną częścią tożsamości kulturowej. Jednocześnie na rowery w Polsce wsiadają kandydaci na prezydentów miast – i sami prezydenci, reprezentujący odmienne wizje polityki, pojawiają się cykle filmowe poświęcone „filmom rowerowym”. Zdecydowanie na początku swojej burzliwej historii rower był nośnikiem wolności i równości, obdarzonym potencjałem krytycznym względem otoczenia, choć – wbrew pozorom – nie jest niewinny, a w innych rejonach świata, na innych kontynentach, popularność roweru jako środka lokomocji ma inne społeczne i kulturowe znaczenia, przyczyny i konsekwencje.

„Bo to świadczy o naszej wrażliwości społecznej, odpowiedzialności za swoje zdrowie i przestrzeń, w której żyjemy – o czym pisze Michał Czepkiewicz. Bo to wyzwala krytyczną energię i wywrotowy potencjał jednostek oraz grup społecznych – co udowadniają Katarzyna Kajdanek, Jacek Pluta, Piotr Sikora i Małgorzata Myślińska. Bo rower ma swoją historię, której warszawski wycinek opowiada Piotr Kubkowski, i rower ma swoją dziesiątą muzę, którą szkicuje Marek Bochniarz. Bo na rowerze jeździ się i w Danii i w Grenlandii, miedzami i między polami na Śląsku i w Bieszczadach – piszą na ten temat Dominika Bartnik-Światek i Justyna Pobiedzińska. Bo to atrakcyjne, modne, jednocześnie seksowne i emancypacyjne – na co zwracają uwagę Tomasz Kozłowski i Marta Martynowska. Bo nie można już inaczej” – podsumowują redaktorki numeru, Katarzyna Kończal i Lucyna Marzec.

W numerze publikujemy ponadto bloki tekstów poświęconych poznańskiej artystce Izabelli Gustowskiej oraz Elvinowi Flamingo. Polecamy także rozmowę z poetą i felietonistą „Czasu Kultury”, Edwardem Pasewiczem.

Spis treści

NA ROWERY!

5. Michał Czepkiewicz. Dlaczego rowerem?
24. Katarzyna Kajdanek, Jacek Pluta. Rowerowy ruch miejski. Konteksty powstania – konteksty działania
34. Tomasz Kozłowski. Rower jako element stylu slow life. W poszukiwaniu alternatywy dla statusu społecznego
43. Dominika Bartnik-Światek. Dania i Grenlandia – (k)raje dla rowerzystów?
52. Anette Jerup Jørgensen. Rowerzyści to zwierzęta stadne – jakim zwierzęciem ty jesteś?
55. Piotr Kubkowski. Wypadki, kocie łby i cykliści. Warszawski fin de siècle na ulicy
64. Marta Martynowska. Moda rowerowa
73. Piotr Sikora. Bike Polo
80. Justyna Pobiedzińska. Miedzami, między polami
84. Małgorzata Myślińska. Karnawał oporu. Siedem lat Rowerowni Rozbrat
94. Marek Bochniarz. Podporządkowane bicykle

SZTUKA

103. Agata Jakubowska. Hopper/Gustowska. Alternatywna historia sztuki kobiet
118. Z Izabellą Gustowską rozmawia Marek Wasilewski. Miałam w głowie obrazy…
139. Piotr Krajewski. Oddziaływania nieantagonistyczne
149 Z Elvinem Flamingo i Jussim Parikką rozmawia Joasia Krysa. Zderzenie świata sztuki i mrówek

PASEWICZ

157. Edward Pasewicz. Pierścień punktów wyjątkowych / Ciałka rzęskowe / Krystaliny / A kto oczyści deszcz / Lisy i dzieciNasza mała społecznośćPrzed przeczytaniem spal
164. Z Edwardem Pasewiczem rozmawia Jan Lodziński. Cielesne – duchowe. O współczesnej religijności oraz różnicach i podobieństwach między chrześcijaństwem a buddyzmem
170. Dawid Gostyński. Białko

PROZA

181. Jakub Sosnowski. Rower
185. Klaudia Skorupińska. Czerwone szpilki

NA WARSZTACIE

197. Piotr Kulpa. Życie jest jak jazda na rowerze
204. Anita Jarzyna. Animal-story
216. Piotr Korduba. Architektura w mundurze i po mundurze

FELIETON

227. Adam Poprawa. Płeć czasu
230. Edward Pasewicz. Pamflet na wszystkich ludzi (30)
233. Agata Araszkiewicz. Fantom obywatelstwa światowego a pedałowanie

237. Biogramy
242. Summary