Czas Kultury 1/2015 (184)
24,00

W 2014 roku minęło sto lat od wybuchu pierwszej wojny światowej. Rocznicowe uroczystości były okazją do przyjrzenia się nieco mniej znanej stronie tego krwawego konfliktu oraz do namysłu nad modelem funkcjonowania autonomicznej kultury w warunkach wojny. Wielka Wojna stanowiła ramę dla wzmożonego transferu i mobilności kulturowej o globalnym charakterze. Transnarodowy przepływ literatury i sztuki w okresie pierwszej wojny światowej stał się punktem wyjścia dla rozważań nad funkcjonowaniem życia literackiego i artystycznego w warunkach konfliktów drugiej połowy XX i początku XXI wieku. Autorzy „Kultury w czasach konfliktu” skupiają się na rzadko dotychczas dostrzeganym fenomenie sztuki autonomicznej powstałej nie pomimo konfliktu, lecz dzięki niemu. Publikujemy między innymi teksty Andrzeja Szczerskiego i Jędrzeja Morawieckiego o postawach artystów i intelektualistów podczas konfliktu ukraińsko-rosyjskiego oraz artykuł Mikołaja Iwańskiego, który łączy powstanie globalnego rynku sztuki z wojną w Wietnamie. Paweł Zajas pisze o tym, jak polska literatura zdobyła niemieckich czytelników w czasie pierwszej wojny światowej, a Miljenko Jergović przedstawia powikłane losy zabójcy i ofiary zamachu w Sarajewie.

W numerze także dwa bloki poświęcone zmarłym przed kilkoma miesiącami pisarzom. Publikujemy zatem rozmowy o Stanisławie Barańczaku z poznańskimi przyjaciółmi i współpracownikami tego poety i wykładowcy oraz eseje o twórczości Tadeusza Konwickiego. Polecamy także najnowsze utwory Zenona Fajfera.

Spis treści

Kultura w czasach konfliktu

4. Aleksandra Łojek. Śmiać się czy umierać? Tertium non datur?
10. Jędrzej Morawiecki. Witaj, bracie! Pisać bardzo trudno
22. Andrzej Szczerski. Projekt rewolucja. Artyści na Majdanie w Kijowie
30. Paweł Zajas. Niemilknące muzy. O kulturze polskiej w czasach światowego konfliktu
40. Natalia Stachura. Filmowe obrazy pierwszej wojny światowej: zmienne losy decorum
54. Mikołaj Iwański. Jak wietnamscy komuniści pomogli w powstaniu globalnego rynku sztuki współczesnej?
60. Paweł Stachura. Wizje przyszłej wojny 1900–1918, czyli skąd się wziął 1984 George’a Orwella
70. Martyna Pędzisz, Witold Hulewicz. Ofiara wojen, bohater kultury
78. Hendrik Marsman. Wspomnienie Holandii

Proza

80. Miljenko Jergovic. Synowie dwóch Marii
90. Lukian [John A. Hobson]. 1920. Spojrzenie w niedaleka przyszłość

Barańczak

98. Jerzy Borowczyk, Michał Larek. Rozmowy biograficzne
101. Zielony długopis Barańczaka. Rozmowa z Lechem Raczakiem
104. Żadnej emocjonalnej amplitudy. Rozmowa z Lechem Dymarskim
107. Praca i finezja. Rozmowa z Ryszardem K. Przybylskim
110. Dzielność i samotność. Rozmowa z Rafałem Grupińskim
112. Poeta, kolega z pracy, sąsiad. Rozmowa z Anną Legeżyńską
116. Adam Poprawa. Barańczak, 14 akapitów

Konwicki

122. Jacek Nowakowski. Tadeusz Konwicki – (auto)kreacje przechodnia
130. Seweryna Wysłouch. Tadeusza Konwickiego – emigracja wyobraźni
138. Monika Brzóstowicz-Klajn. Senniki, czytadła, powieści młodzieżowe, czyli Konwicki jako pisarz popularny

Na warsztacie

150. Katarzyna Szopa. Rośl-inne myślenie, czyli przyczynek do plant studies
156. Marianna Szczygielska. Posthumanizm: dzień po rewolucji
164. Ewelina Chodakowska. Odpowiednie dać słowu… ciało

Fajfer

170. Zenon Fajfer. *** [nieporadna jest cisza…] / Drzewo / Okno / Widok z głębokiej wieży / Piękny Poranek

Felietony

176. Edward Pasewicz. Pamflet na wszystkich ludzi (26). Podręcznik do leżenia
178. Adam Poprawa. Taaaaki laaandszaaft. Trafki z imentu
182. Agata Araszkiewicz. „Jestem Charlie”. Cover story

192. Notki biograficzne
196. Summary