26 stycznia 2017
festiwalesztuki

Niech żyje sztuka, niech żyje

 

Rok 2017 zapowiada się wyjątkowo intensywnie. Prestiżowe imprezy artystyczne w Europie: tegoroczna, 57. adycja Biennale w Wenecji oraz Documenta 14 w Kassel (które po raz pierwszy zagości w Atenach) są żywym przykładem tego, że sztuka jednoczy, a poczucie narodowości zaciera się w obliczu wyższego zmysłu estetycznego. Dyrektorem artystycznym Documenta 14 został Polak, Adam Szymczyk, natomiast w Pawilonie Polskim we Włoszech zostaną wystawione prace Amerykanki, Sharon Lockhart. Przedstawiamy listę godnych polecenia targów sztuki współczesnej oraz imprez artystycznych w Europie.

ARCOmadrid 2017 (Madryt, Hiszpania), 22–26 lutego
ARCOlisboa (Lizbona, Portugalia), 18–21 maja

36. Międzynarodowe Targi Sztuki ARCOmadrid odbędą się już w lutym, ale wydarzenie będzie miało również swoją drugą odsłonę w stolicy Portugalii. Hiszpańscy organizatorzy zapowiadają, że w madryckiej imprezie weźmie udział około 200 galerii, z czego 160 instytucji wpisuje się w Program Generalny. Pozostałe galerie zostaną zgrupowane w sekcjach kuratorskich, do których należą: „Argentyna na ARCO” (12 galerii), „Dialogi” (11 galerii) i „Otwarcie” (17 galerii). Wśród trzech tysięcy zaproszonych artystów pojawiają się takie nazwiska, jak Hermann Nitsch (akcjonista wiedeński), Jong Oh (koreański minimalista), Paweł Książek czy Joanna Rajkowska.

Documenta 14 (Ateny, Grecja): 8 kwiecień – 16 lipca
Documenta 14 (Kassel, Niemcy): 10 czerwca – 17 września

Odbywająca się obecnie raz na pięć lat impreza w tym roku ma już nie jedną, ale dwie lokalizacje: w Kassel i Atenach. Pierwszą pracą zaprezentowaną w Kassel będzie „Panteon książek” – replika świątyni na ateńskim Akropolu, której autorką jest Marta Minují. Do swojej 12-metrowej instalacji z 1983 roku artystka wykorzystała 20 tysięcy autentycznych publikacji książkowych. Praca ma zostać odtworzona w znacznie większej skali. W tym celu organizatorzy chcą zebrać książki, które były lub są w dalszym ciągu zakazane. Jak tłumaczy Annie-Claire Geisinger, koordynatorka ds. komunikacji Documenta w Atenach, w ten sposób mają zostać oddane estetyczne oraz polityczne idee, które towarzyszyły powstawaniu pierwszej demokracji. Projekt wspierają liczne wydawnictwa.

Co prawda podczas tegorocznego Biennale w Wenecji w Pawilonie Polskim zabraknie artystów z naszego kraju, ale za to będziemy mieć silną reprezentację w Atenach i Kassel. Dyrektorem artystycznym Documenta 14 został Adam Szymczyk. Wspiera go sztab kuratorów i asystentów, między innymi: Andrea Linnenkohl i Katerina Tselou. W zespole Documenta 14 znaleźli się także: Monika Szewczyk (kuratorka), Krzysztof Kościuczuk (asystent kuratora), Roman Szymczyk (asystent ds. programu publicznego) czy Adam Przywara (asystent w Dziale Ekspozycji).

Nowości związane z Documenta 14 można znaleźć w magazynie artystycznym „South as a State of Mind”, który zamienił się tymczasowo w periodyk poświęcony wydarzeniu. Wybrane treści w wersji papierowej są publikowane online. Za wydania specjalne magazynu odpowiadają: redaktor naczelny publikacji towarzyszących Documenta 14, Quinn Latimer oraz Adam Szymczyk. Magazyn ukazuje się w postaci numerów tematycznych, które korespondują z ideami przyświecającymi wystawom w Kassel i Atenach. Ich przedsmak można poczuć w tekstach krytycznych, poezji czy monografiach.

Documenta 14 ma ponadto odrębną sekcję filmową: „Keimena”. W każdy poniedziałek o północy grecka telewizja publiczna wyświetla filmy i dokumenty eksperymentalne, które wchodzą w dialog z kuratorskim programem Documenta 14. Dodatkowo przez tydzień od momentu emisji filmy można oglądać w streamingu. Do udziału w projekcie zaproszono takich twórców, jak Shaina Anand i Ashok Sukumaran (Indie), Wang Bing (Chiny) czy Claire Denis (Francja). Zakończenie projektu „Keimena” nastąpi 18 września.

La Biennale di Venezia (Wenecja, Włochy), 13 maja – 26 listopada

Dyrektorką tegorocznego Biennale w Wenecji została Christine Macel, od 2000 roku główna kuratorka Centrum Pompidou w Paryżu. W 2013 roku była ona kuratorką francuskiego pawilonu w Wenecji, a w 2007 roku – belgijskiego. Macel ujawni koncept tegorocznego biennale podczas konferencji prasowej 6 lutego. Główna dyrektor weneckiego festiwalu wybrała na motto imprezy sentencję, która wyraża pasję do sztuki: „Viva Arte Viva” (w wolnym tłumaczeniu: „Niech żyje sztuka, niech żyje”).

„Bardziej niż kiedykolwiek wcześniej głos i odpowiedzialność artysty odgrywają kluczową rolę w kształtowaniu ram, w których dyskutuje się na temat sztuki współczesnej. [...] Wystawa ma ewoluować w sposób organiczny w sekwencje pawilonów, pokojów i stancji, oferując widzowi drogę od wnętrza do nieskończoności. [...] W pawilonach czy raczej trans-pawilonach, które mają następować po sobie jak rozdziały książek, zostaną pokazani artyści z różnych pokoleń i o różnym pochodzeniu” – wyjaśnia Macel. Oprócz „Pawilonu artystów i książek” oraz „Pawilonu czasu i nieskończoności”, tradycyjnie już poszczególne państwa zagospodarują swoje pawilony narodowe w ramach sekcji „Narodowy współudział”. Dodatkowo artyści będą spotykać się z publicznością przy „otwartych stołach”. Warto przypomnieć, że zasiadające w Zachęcie jury wybrało do Pawilonu Polskiego amerykańską artystkę, Sharon Lockhart, która zaprezentuje projekt „Mały Przegląd”.

Frieze London (Londyn, Wielka Brytania): 5–8 października

W zeszłym roku w targach Frieze London uczestniczyło ponad 160 galerii z Berlina, Nowego Jorku, Szanghaju czy São Paulo. Nowością zeszłorocznej imprezy stała się sekcja „Lata 90.”. Wydarzenie organizowane przez wydawców magazynu „Frieze” odbywa się od 2003 roku i ma także swoją nowojorską edycję.

W 2017 roku w stolicy Wielkiej Brytanii odbędzie się już 15. edycja imprezy. W zeszłym roku podczas targów furorę zrobiła instalacja performerki, Julie Verhoeven. Artystka dokonała interwencji wirusowej w festiwalowych toaletach, ale przede wszystkim ujęła zwiedzających swoim feministycznym, pro mniejszościowym i pełnym poczucia humoru performansem na żywo.

FIAC (Paryż, Francja): 19–22 października

W Grand Palais i Petit Palais, który został wybudowany na początku XX wieku na wystawę światową, odbędzie się 44. edycja Międzynarodowych Targów Sztuki Współczesnej FIAC. Dodatkowo na terenie Paryża zostaną rozmieszczone rzeźby i instalacje. Będzie można oglądać je w Jardin Tuileries, ogrodzie botanicznym, Muzeum Historii Naturalnej, na wybrzeżu Sekwany (Berges de Seine) i w Domu Radia przy Place Vendôme. W zeszłorocznym wydarzeniu wzięło udział 186 galerii z 27 krajów. Podczas targów galeria Sprueth Magers sprzedała pracę George’a Condo za 550 dolaró1), a jedną z ostatnich fotografii Cindy Sherman – za 375 tysięcy dolarów.

***
Żyjemy w czasach, kiedy każda szanująca się stolica ma własne targi sztuki. W przypadku Polski prym wiodły dotychczas Warszawskie Targi Sztuki, na których przeważają polskie galerie, ale w 2016 roku pojawiła się konkurencyjna impreza o międzynarodowym charakterze – International Art Fair Warsaw (IAFwarsaw) na PGE Narodowym. Nie było to jednak wydarzenie rangi Art Brussels w Belgii (20–23 kwietnia 2017, 142 galerie), ani nawet – Contemporary Istambul w Turcji (14–17 września 2017, 70 galerii). Na razie możemy również zapomnieć o światowych imprezach pokroju Armory Show w Nowym Jorku, India Art Fair w Nowym Delhi, Art-Miami, arteBA w Buenos Aires czy SP-Arte w São Paulo. Na szczęście z danych DESA Unicum wynika, że polski rynek sztuki dynamicznie się rozwija, a zainteresowanie zagranicznych kolekcjonerów naszą rodzimą sztuką rośnie. W 2016 roku łączne obroty domu aukcyjnego z handlu sztuką współczesną przekroczyły 20 milionów złotych, zatem marzenia o tym, abyśmy stali się jedną z stolic, kiedyś w końcu mogą się ziścić.

Więźniowie nienawiści
18 września 2018

Więźniowie nienawiści

Przez lata Lee wypracował charakterystyczną tożsamość artystyczną, którą łatwo na ekranie zidentyfikować. Nawet w jego bardziej klasycznych dokonaniach gatunkowych, pojawiają się zawsze te same kwestie: rasizmu, przemocy, rozdziału pomiędzy agresywną rewolucją wobec zastanego systemu a powolnym dążeniem do jego poprawy poprzez pokojową współpracę...

Oko za oko, nos za nos
14 września 2018

Oko za oko, nos za nos

Przy małej przebojowości samego projektu przestrzeni, bezspornie silna jest selekcja – każda z wystawionych prac ma temperaturę wrzenia, a kontakt z nią oddziałuje na widza niemal fizjologicznie – o trwającej w Galerii Piekary wystawie prac Włodzimierza Borowskiego „No to co...

Egzamin dojrzałości
13 września 2018

Egzamin dojrzałości

Zdążyliśmy się już przyzwyczaić, że wszystko, co najlepsze w polskiej kinematografii, pochodzi od debiutantów. Tym większe zaskoczenie wywołała lista filmów konkursowych tegorocznego Festiwalu Polskich Filmów Fabularnych, na której znalazły się tylko dwa filmy podpisane przez reżyserów bez doświadczenia w pełnym metrażu...