Autobiografizmy Themersonów

„Stanęłam teraz w ślepym punkcie z rysowaniem. To, co zrobiłam tu dotąd, było dość charakterystyczną, jakby analityczną (bardzo zresztą nieskontrolowaną i urywkową) autobiografią” – w 1942 roku pisała Franciszka Themerson w jednym z listów do swojego męża, Stefana przebywającego w tym czasie we Francji. Jak uświadamia chociażby wydany ostatnio zbiór świadectw autobiograficznych tych twórców z okresu ich wojennej rozłąki („Niewysłane listy”), o intymistyce autorów „Przygody człowieka poczciwego” warto mówić w kategoriach wielogatunkowości (listy, dzienniki, nowele, notatki, telegramy) oraz wielomedialności (rysunki, rękopisy, maszynopisy, zdjęcia).

Innego rodzaju zachętą do przyglądania się intymistyce tych twórców jest ich archiwum, które stanowi jedno z największych zbiorów dokumentów twórców awangardowych w Polsce, a pozostaje jednocześnie całością bardzo różnorodną pod względem form materialnych. Zbiór włączony w 2015 roku do zasobów Biblioteki Narodowej w Warszawie (częściowo również w bazę Polona.pl) stanowi pilne wyzwanie nie tylko dla osób zainteresowanych osobistymi historiami zapisanymi w tekście, lecz także obecnością tych świadectw w postaciach wizualnych (rysunek, zdjęcie, rzeźba, fotogram) oraz oralnych – nagrania dźwiękowe.

Poszczególne przykłady egopraktyk Themersonów zachęcają do rozszerzenia myślenia o autobiografizmie i włączania w jego obręb wszelkiego rodzaju artefaktów, które dostarczają nam informacji na temat podmiotowości, relacji, doświadczeń.

Jako autorzy filmów eksperymentalnych, książek dla dzieci, licznych rysunków i obrazów (Franciszka), esejów i fabuł (Stefan), założyciele pierwszego awangardowego wydawnictwa w Wielkiej Brytanii (Gaberbocchus Press), Themersonowie byli dotąd głównie odczytywani w kontekście ich wielotorowej aktywności artystycznej. Jak jednak sugerują sami autorzy, analizowanie tropu autobiograficznego nie jest zupełnie bezzasadne: „Uczyłeś się na temat mojej egzystencji najpierw poprzez »Bayamusa«, dwa albo trzy lata temu” – deklarował pisarz w jednym z listów do swojego przyjaciela, Bertranda Russella. Zachęcamy do przyjrzenia się autobiografistyce Themersonów zarówno pod kątem ich osobistych praktyk archiwalnych, jak i w oparciu o twórczość artystyczną.

Termin nadsyłania artykułów: 1 maja 2020 r. na adres: redakcja@czaskultury.pl oraz hksroka@gmail.com.

Tekst powinien mieć nie więcej niż 24 tysięcy znaków (z przypisami i listą prac cytowanych) i być dostosowany do standardów cytowania/przypisów MLA 8 podanych na stronie czasopisma w zakładce Dla autorów. Prosimy o dołączenie krótkiego biogramu naukowego, afiliacji, listy prac cytowanych i streszczenia tekstu w języku polskim ze słowami kluczowymi.

Redaktorka prowadząca: Honorata Sroka

 


 

Konferencja „Czas, kultura, pismo. Literatura i humanistyka wobec przełomów (1985-2020)”

Redakcja „Czasu Kultury” oraz Wydział Filologii Polskiej i Klasycznej UAM w Poznaniu zapraszają do udziału w ogólnopolskiej konferencji naukowej „Czas, kultura, pismo. Literatura i humanistyka wobec przełomów (1985-2020)” [20-21 kwietnia 2020 roku].

Pretekstem dla konferencji jest 35-lecie istnienia „Czasu Kultury”, jednego z niewielu periodyków, które – wyszedłszy z drugiego obiegu - nadal się ukazują. Historia pisma jest jednocześnie historią schyłkowego PRL-u, kolejnych faz transformacji, dominacji neoliberalizmu i przejawów populizmu. Lata ukazywania się kwartalnika to również głębokie zmiany w kulturze: jej tworzeniu, wartościowaniu, finansowaniu, odbiorze i obiegu. Historia, która zaczynała się od powielaczowego zina dotarła do etapu indeksowanego w międzynarodowych bazach periodyku, którego „dzieckiem” jest osobne pismo internetowe i jego sieciowi czytelnicy.

W ponad dwustu dotychczas wydanych numerach pisma wiele jest artykułów z rozmaitych dyscyplin: literaturoznawstwa, polityki, historii, historii i krytyki sztuki, antropologii i socjologii. Teksty publikowane w „Czasie Kultury” były i są lustrami określonych procesów. Osobne miejsce zajmują opublikowane przekłady (od Martina Bubera w numerze pierwszym do Davida Graebera w najnowszym) – z zakresu literatury pięknej i stricte naukowe, eseje i poezja, a ostatnio także komiks. Jeszcze inną opowieść tworzą okładki pisma, jego format, layout, czy też kroje czcionek. Należy też pamiętać o piśmie internetowym CzasKultury.pl, którego pierwsze wydanie ukazało się dekadę temu. Funkcjonowanie w sieci to coraz ważniejsze wyzwanie, z którym wiąże się też szeroki wachlarz spraw związanych z mediami społecznościowymi.

Zachęcamy do refleksji nad rozmaitymi sferami kultury, polityki, zmian społecznych oraz ich splotami, którym „Czas Kultury” towarzyszył. Zapraszamy do osadzania analiz w kontekście tytułowych „zakrętów” – historycznych, literackich, społecznych, politycznych i ekonomicznych. Interesuje nas refleksja jak najszersza, obejmująca wiele pól analiz:
-- rola czasopism kulturalnych, ich zmienna mapa, kolejne znaczenia, zasięgi wpływów, funkcje i sensy pism internetowych, nowe formy czytelnictwa sieciowego;
-- odgórne polityki wydawnicze i finansowe, sponsoring, dotacje i systemy punktowania;
-- pisma jako środowiska, praktyki tworzenia i zamykania pism, powstawanie i funkcjonowanie skupionych wokół nich środowisk twórczych;
-- obiegi literackie i kulturalne, negocjowanie kanonów, zmienność mód;
-- czytelnicy i czytelnictwo jako zjawisko społeczne;
-- „niewidzialna” praca, prekariat kulturalny;
-- geopolityka pism kulturalnych i humanistycznych, obecność obcych autorów i autorytetów, osiągnięcia i porażki intelektualnego „modernizowania” Polski.

 

Konferencja odbędzie się w dniach 20-21 kwietnia 2020 roku na Wydziale Filologii Polskiej i Klasycznej UAM.

Na zgłoszenia czekamy do 17 lutego 2020 roku. Prosimy o przesłanie tytułu wystąpienia oraz abstraktu (nie dłuższego niż 2 000 znaków ze spacjami) na adres j.bednarek@amu.edu.pl

Artykuły zostaną opublikowane w monograficznym tomie wieloautorskim.
Udział w konferencji jest bezpłatny. Uczestnikom konferencji zapewniamy nocleg.

 

Rada Naukowa:
prof. Bogumiła Kaniewska, prof. Waldemar Kuligowski, prof. Tomasz Mizerkiewicz, prof. Piotr Śliwiński

Komitet Organizacyjny:
Joanna Bednarek (sekretarz konferencji), Ryszard Czapara, Krzysztof Hoffmann, Justyna Knieć, Agata Rosochacka

 

 


Na warsztacie

W dziale „Na warsztacie” przedstawiamy najnowsze zjawiska współczesnej humanistyki. Przyjęliśmy, że interesują nas publikacje, które ukazały się w ciągu ostatnich trzech lat, chociaż nic nie stoi na przeszkodzie, aby na przykład zestawić najnowszą publikację z nieznaną w Polsce starszą, klasyczną książką z danej dziedziny.

Teksty powinny przyjmować formułę eseju naukowego, to jest być skierowane do akademickiego odbiorcy niespecjalizującego się w danej tematyce i oscylować pomiędzy profesjonalnym artykułem naukowym a tradycyjnie pojętą recenzją (zarazem nie wpadając w pułapki hermetyzmu albo powierzchowności). Teksty powinny być opatrzone w aparat krytyczny (przypisy).

Preferujemy teksty skupiające się na obcojęzycznych publikacjach. Mogą one przyjmować formę przeglądu wybranego problemu (np. omówienie paru książek z danego obszaru) albo refleksji nad ważną, pojedynczą publikacją (refleksji, która poszerzałaby perspektywę o dodatkowe konteksty).

W trosce o wysoki poziom merytoryczny artykułów zgłoszenia przechodzą przez proces podwójnie ślepej recenzji u dwóch niezależnych recenzentów.

Prosimy o nadsyłanie tekstów o objętości około pół arkusza (ok. 21 tys. znaków) wraz ze streszczeniem, abstraktem (do 700 znaków) w języku polskim oraz biogramem autora (nie jest przekazywany recenzentom) na adres: redakcja@czaskultury.pl. Tekst powinien być dostosowany do standardów cytowania/przypisów podanych na stronie czasopisma w zakładce Dla autorów.

Nabór artykułów do publikacji odbywa się w trybie ciągłym. Artykuły do najbliższych wydań nadsyłać można kolejno: 2/2019 – do 20 stycznia 2019, 3/2019 – 30 stycznia 2019, 4/2019 – 31 maja 2019.

„Czas Kultury” to pismo społeczno-kulturalne notowane w bazach CEEOL, Index Copernicus i Eurozine oraz w polskim wykazie czasopism naukowych 20 punktami.