Retrotopie męskości

Termin „retrotopia” zaczerpnęliśmy z tytułu ostatniej książki Zygmunta Baumana. W ujęciu polskiego socjologa retrotopia oznacza przeciwieństwo utopii. Ta ostatnia, wiązana na ogół z jakimś przyszłym stanem, postulowała wiarę w postęp, wolność, szczęście, solidarność, emancypację. Przeciwnie retrotopia, w ramach której reakcją (lękową, obronną) na „szok przyszłości” jest oswajanie jej przez powrót do stanów dawniejszych, dawnych ról społecznych, tradycyjnych wzorów tożsamości, systemów zachowań, historycznych rekonstrukcji o imponującej nieraz skali i wpływie.

W 2013 roku opublikowano – jak się okazało – proroczą książkę socjologa męskości Michaela Kimmela pt. „Angry White Men”. Tytułowi „wściekli biali mężczyźni” to ci, którzy dali się uwieść politycznemu hasłu retrotopii: „uczynienia Ameryki ponownie wielką”. Odnosimy wrażenie, że właśnie mężczyźni bądź też męskości (wzorem Raewynn Connell używamy tu liczby mnogiej) szczególnie mocno podatni_e są na uroki retrotopii, w ich przypadku retrotopia ta ma wyjątkową moc sprawczą w przestrzeni polityki, społeczeństwa, ekonomii i kultury. Przenosząc te obserwacje na grunt bieżącej sytuacji w Polsce, można dostrzec szereg retrotopijnych zjawisk, poprzez które artykułowane są pragnienia, wyobrażenia, identyfikacje, role współczesnych mężczyzn, takie jak popularność grup rekonstrukcyjnych, seriale filmowe (np. „Czas honoru”), ikonografia związana z żołnierzami wyklętymi, heroizacyjna interpretacja wydarzeń historycznych (spory wokół Muzeum II Wojny Światowej w Gdańsku), oprawa ikonograficzna meczów piłkarskich, popularność klas mundurowych w szkołach średnich, gwałtowny opór przeciw gender i edukacji seksualnej, obniżenie aspiracji edukacyjnych młodych mężczyzn.

W proponowanym numerze chcemy poddać te i inne znaki „retrotopii męskości” analizie. Stan badań na świecie i w Polsce umożliwia nam podjęcie takich starań. Pragniemy zaznaczyć, że badania męskości stają się coraz bardziej osadzone w polskiej socjologii, medioznawstwie, literaturoznawstwie, filmoznawstwie. Jesteśmy przekonani, że interdyscyplinarny namysł nad męskościami nie tylko wzbogaci pole teoretyczne, ale dostarczy także narzędzi do lepszego rozumienia przemian współczesnej kultury.

Termin nadsyłania tekstów: 30 września 2018 r. na adres: redakcja@czaskultury.pl

Tekst powinien mieć nie więcej niż 21 tysięcy znaków (z przypisami) i być dostosowany do standardów cytowania/przypisów podanych na stronie czasopisma w zakładce Dla autorów. Prosimy o dołączenie krótkiego biogramu naukowego, bibliografii i streszczenia tekstu w języku polskim ze słowami kluczowymi.

Redaktor prowadzący: Wojciech Śmieja, Tomasz Tomasik

 

Lem XXI

English version

Twórczość Stanisława Lema, jednego z najchętniej czytanych polskich pisarzy na świecie, została przetłumaczona na kilkadziesiąt języków obcych i jest inspiracją dla artystów wszystkich dziedzin sztuk. Lemologia jest już osobną dziedziną wiedzy, o dziełach tego autora powstała niezliczona ilość prac, a siłę oddziaływania na współczesną kulturę potwierdzają projekty takie, jak Lemopedia (The Lem Encyclopedia) i „LEMISTRY. A Celebration of Stanislaw Lem”, nazwanie nazwiskiem pisarza planetoidy 3836 oraz sztucznej satelity w całości zbudowanej w Polsce. Google natomiast przygotowało najbardziej rozbudowany w historii wyszukiwarki doodle z okazji 60. rocznicy wydania „Astronautów”.

Do współtworzenia numeru „Czasu Kultury” zatytułowanego „Lem XXI” zachęcamy autorów najnowszych odczytań twórczości pisarzy przez polskich badaczy, których koniecznym punktem wspólnym będzie perspektywa XXI wieku. Interesują nas nie tyle uświęcone pozycje przyjmowane wobec Lema przez historyków literatury i kultury, ile retro- i progresywne wizje przyszłości, które proponował autor „Cyberiady”, przede wszystkim interpretacyjne, logiczne, etyczne i językowe zadania, które stawia przed dzisiejszymi badaczami. Chcielibyśmy, żeby ważnym elementem numeru były artykuły ukazujące namysł nad tym, co najnowsze dyskursy humanistyczne mają do zaproponowania tradycyjnym interpretacjom twórczości Lema. W dziełach tego pisarza interesować nas będzie także to, jak kształtują się człowiek i struktury społeczne w ekstremalnych kontekstach technologicznych, politycznych i kosmologicznych.

Do nadsyłania artykułów zapraszamy badaczy z zakresu literatury, filmu, sztuk wizualnych, filozofii, socjologii i innych, ale również autorów rysunków, komiksów, fan fiction czy innych prac inspirowanych twórczością Lema.

Termin nadsyłania tekstów: 30 lipca 2018 r. na adres: redakcja@czaskultury.pl.

Tekst powinien być nie dłuższy niż 21 tysięcy znaków i być dostosowany do standardów cytowania/przypisów podanych na stronie czasopisma w zakładce Dla autorów. Prosimy o dołączenie krótkiego biogramu naukowego, bibliografii i streszczenia tekstu w języku polskim ze słowami kluczowymi.

Redaktorka prowadząca: Agata Rosochacka

Meblowanie pokoju. Edukacja na rzecz pokoju jako szansa zmiany społecznej w Polsce

W USA zajęcia poświęcone rozwiązywaniu konfliktów prowadzi się już na etapie przedszkolnym (por. Julie Scelfo, „Teaching Peace in Elementary School”, „New York Times”, 14.11.2015). Także w większości krajów Europy Północnej i Zachodniej doceniono wysiłki edukacyjne na rzecz pokoju, a uniwersytety dają możliwość kształcenia na kierunkach Peace and conflict studies (np. Uppsala Universitet, University of Oslo, Malmö University, The University of Sydney, University of Bradford). Kursy edukacji propokojowej pozwalają młodym ludziom utrzymać dobrą kondycję psychiczną, wspomagają prywatny, społeczny, polityczny, zawodowy zakres ich życia, a zatem wzmacniają rozwój zarówno indywidualny, jak i wspólnotowy. Edukacja jest jednym ze sposobów zapewnienia stabilności w niespokojnych czasach, a być może również drogą rozwiązania doświadczanego kryzysu demokracji.

Sekretarz generalny Organizacji Narodów Zjednoczonych Ban Ki-moon w 2013 roku zadedykował Międzynarodowy Dzień Pokoju edukacji na rzecz pokoju. Uczy ona m.in. podtrzymywania pozytywnego porządku, postaw obywatelskich, dbania o bezpieczeństwo oraz upominania się o prawa człowieka. Powinna być jedną z fundamentalnych dróg i misji szkolnictwa (od przedszkolnego do wyższego) – także w Polsce, gdzie w podręcznikach do języka polskiego i historii nierzadko apoteozuje się wojnę, podczas gdy można znaleźć nowe sposoby omawiania także lektur reprodukujących w kanonie kulturę narodową („Wojna nie matka, jeno ze śmiercią ludzi swata” – Henryk Sienkiewicz). Proponujemy, by temat polskiej edukacji został w numerze  „Czasu Kultury” zestawiony z case studies np. Irlandii Północnej, Serbii, Bośni i Hercegowiny, Anglii, Niemiec, Japonii czy Chin.

Daniel Bar-Tal, który pisał m.in. o wymykającej się precyzowaniu naturze edukacji na rzecz pokoju, jednocześnie zauważył, że w Australii skupia się ona na wyzwaniach etnocentryzmu, temacie różnorodności kulturowej i rozwiązywania konfliktów, w Japonii podejmuje się głównie wątki rozbrojenia nuklearnego, w krajach Ameryki Południowej zajmuje się przemocą strukturalną i prawami człowieka, zaś w Stanach Zjednoczonych programy koncentrują się na uprzedzeniach, przemocy i ochronie środowiska.

Do tworzenia numeru zapraszamy badaczy i badaczki, będących i będące jednocześnie aktywistami/aktywistkami, pracownikami/pracowniczkami trzeciego sektora, znawcami/znawczyniami i praktykami edukacji programowo zaangażowanej, transformacyjnej, nastawionej na tryb głęboko uczestniczący, prowadzącej do unikalnych przewartościowań w strukturze szkoły.

Termin nadsyłania tekstów: 15 kwietnia 2018 r. na oba adresy równocześnie: joannamroszak@gmail.com oraz redakcja@czaskultury.pl
Tekst powinien być nie dłuższy niż 21 tysięcy znaków i zostać dostosowany do standardów cytowania/przypisów podanych na stronie czasopisma w zakładce Dla autorów.
Prosimy o dołączenie krótkiego biogramu naukowego oraz streszczenia tekstu w języku polskim ze słowami kluczowymi.

Redaktorka prowadząca: Joanna Roszak

 

Re:patriotyzm

W sto lat od momentu odzyskania przez Polskę niepodległości, chcielibyśmy przyjrzeć się dyskursom opisującym współczesne doświadczenie patriotyzmu oraz zaskakujące formy, jakie w ostatnim czasie przyjmuje. Proponowany przez nas temat „Re:patriotyzm” zdaje sprawę z nasilenia się radykalnych postaw patriotycznych nie tylko w Polsce, ale również w innych państwach Europy (ruchy nacjonalistyczne, ksenofobia, narastające akty przemocy fizycznej wobec inności, spotęgowanie przemocy dyskursywnej: w języku polityki, publicystyki, a także mediów społecznościowych). Pragniemy ukazać i zdiagnozować trudny do wyjaśnienia moment powrotu do mocnych założeń metafizycznych oraz twardych wartości, które do tej pory starano się osłabiać w procesie sekularyzacji (pensiero debole – Gianni Vattimo).

„Re:patriotyzm” stanowi również bezpośrednie nawiązanie do figury repatriacji, czyli powrotu do kraju ojczystego, który w tym wypadku jest rzeczywistością fantazmatyczną, zbudowaną z pragnień oraz frustracji procesem transformacji. Chcielibyśmy zapytać o różne sposoby współczesnych powrotów do wyobrażonej ojczyzny ludzi, którzy żyją w niej od dawna i ją zamieszkują. Przedrostek „re:” występujący w elektronicznych wiadomościach, wywodzi się od słów respond oraz reply. Dlatego numer „Czasu Kultury” zatytułowany „Re:patriotyzm” będzie próbował zebrać, a także opisać różnorodne reakcje i odpowiedzi na próby zmaterializowania wyobrażonej ojczyzny, jak również będzie chciał scharakteryzować współczesne pragnienie patriotyzmu.

Termin nadsyłania tekstów: 15 kwietnia 2018 r. na adres: redakcja@czaskultury.pl


Tekst powinien być nie dłuższy niż 21 tysięcy znaków i być dostosowany do standardów cytowania/przypisów podanych na stronie czasopisma w zakładce Dla autorów.

Prosimy o dołączenie krótkiego biogramu naukowego oraz streszczenia tekstu w języku polskim ze słowami kluczowymi.

Redaktorzy prowadzący: Dawid Matuszek, Andrzej Marzec


Na warsztacie

W dziale „Na warsztacie” przedstawiamy najnowsze zjawiska współczesnej humanistyki. Przyjęliśmy, że interesują nas publikacje, które ukazały się w ciągu ostatnich trzech lat, chociaż nic nie stoi na przeszkodzie, aby na przykład zestawić najnowszą publikację z nieznaną w Polsce starszą, klasyczną książką z danej dziedziny.

Teksty powinny przyjmować formułę eseju naukowego, to jest być skierowane do akademickiego odbiorcy niespecjalizującego się w danej tematyce i oscylować pomiędzy profesjonalnym artykułem naukowym a tradycyjnie pojętą recenzją (zarazem nie wpadając w pułapki hermetyzmu albo powierzchowności). Teksty powinny być opatrzone w aparat krytyczny (przypisy).

Preferujemy teksty skupiające się na obcojęzycznych publikacjach. Mogą one przyjmować formę przeglądu wybranego problemu (np. omówienie paru książek z danego obszaru) albo refleksji nad ważną, pojedynczą publikacją (refleksji, która poszerzałaby perspektywę o dodatkowe konteksty).

W trosce o wysoki poziom merytoryczny artykułów zgłoszenia przechodzą przez proces podwójnie ślepej recenzji u dwóch niezależnych recenzentów.

Prosimy o nadsyłanie tekstów o objętości około pół arkusza (ok. 21 tys. znaków) wraz ze streszczeniem, abstraktem (do 700 znaków) w języku polskim oraz biogramem autora (nie jest przekazywany recenzentom) na adres: redakcja@czaskultury.pl. Tekst powinien być dostosowany do standardów cytowania/przypisów podanych na stronie czasopisma w zakładce Dla autorów.

Nabór artykułów do publikacji odbywa się w trybie ciągłym.

„Czas Kultury” to pismo społeczno-kulturalne notowane w bazach CEEOL, Index Copernicus i Eurozine oraz w polskim wykazie czasopism naukowych (tzw. lista „B”) z 12 punktami.