Rezonans romantyczny

Pogrzebaliśmy go wielokrotnie, ale za każdym razem powstawał, jakby ożywiała go alchemiczna receptura z ballady o Tukaju, pozwalająca „umierać, wstawać, wiek wieków”. Te uporczywe powroty jednych ekscytują, innych męczą – nikogo już chyba jednak nie zaskakują następujące po sobie zmierzchy i jutrzenki romantycznego paradygmatu, przy czym jego kolejne wznowienia odsłaniają zmieniony horyzont. Ostatnio kultura romantyczna nawiedza nas jako jeden z filarów „polskiej struktury fantazmatycznej” (A. Leder) i ujawnia się jako przymus powtarzania, zainicjowany przez traumę niedochowania wierności etosowi (T. Plata). Zauważalny skok intensywności tej repetycji ma charakter sytuacyjny. Wobec polaryzacji stanowisk w narodowym teatrze po katastrofie smoleńskiej poręczny okazuje się upolityczniony romantyzm ograniczony do jakiejś formy mesjanizmu – to, co w publicznym performansie rozbudza entuzjazm po prawej stronie sceny, powoduje antyromantyczne torsje po stronie lewej. Rzecz w tym, że polaryzacja ta obustronnie wspiera się na fałszywej, redukcyjnej wizji tradycji, stając się wręcz jej groteskową imitacją: „romantyzm wraca, ale jako żałosne, karykaturalne widmo” (A. Nawarecki).

Liczymy na pogłębioną analizę wpływu romantyczności na współczesną kulturę. Oczywiście interesują nas artykuły prezentujące strukturę opisanego wyżej rezonansu, traktowanego jako swoiste wzmożenie, a zarazem zniekształcenie romantycznego głosu pod presją zewnętrznych czynników. Przede wszystkim chcielibyśmy jednak, by nadesłane teksty opisywały subtelniejsze sposoby rezonowania tematów, form oraz idei. Ów pogłos może być słyszalny w rejonach takich, jak:

– romantyzm i polityka: społeczno-polityczne rewolucje oraz jej literackie sublimacje, oblicza imperializmu, narodziny nowoczesnego konserwatyzmu i liberalizmu, postkolonialne ujęcia romantyzmu, np. żywotność wytworzonych wówczas obrazów Wschodu oraz wzorców Innego (Arab, Ukrainiec), XIX-wieczne konceptualizacje kresów/pogranicza oraz ich współczesne echa;
– romantyzm i kontrkultury: lokalne wobec narodowego, narodowe wobec europejskiego; cyganeria i mieszczanie, outsiderzy, buntownicy i kultury alternatywne, np. „dziecię wieku” a emo, gotycki rock wobec gotycyzmu i czarnego romantyzmu, heterodoksje romantyków a New Age;
– romantyzm i popkultura: XIX-wieczny rynek książki i korzenie kultury masowej, literackie i filmowe gatunki oraz ich romantyczne źródła (fantastyka, horror, kryminał, noir itd.), wzorce postaw (np. indywidualizm i tytanizm a superbohaterowie), imersyjne aspekty kultury (np. romantyczny mit średniowiecza i jego recepcja w grach planszowych, wideo, RPG);
– romantyzm i teatr: kierunki reinterpretacji klasyki na deskach współczesnych teatrów, analizy fenomenu jej popularności w ostatnich latach (spektakle Wodzińskiego, Zadary, Seweryna, Englerta, Steina, Grabowskiego, Rychcika, Skrzywanka i innych);
– romantyzm i natura: naturocentryzm i antyurbanizm w świetle ekokrytyki (zmiany klimatyczne, antropocen itd.), XIX-wieczni wegetarianie (Shelley), pustelnicy (Thoreau), przytulający drzewa (Wordsworth) i ich współcześni naśladowcy;
– romantyzm i emocje: romantyczne modele przyjaźni i miłości wobec współczesnej kultury afektów;
– oraz inne pogłosy romantyzmu, o których nie wspomnieliśmy, zapomnieliśmy lub nie mamy pojęcia.

Termin nadsyłania tekstów: 30 listopada 2019 r. na adres: redakcja@czaskultury.pl

Tekst powinien mieć nie więcej niż 24 tysięcy znaków (z przypisami i listą prac cytowanych) i być dostosowany do standardów cytowania/przypisów podanych na stronie czasopisma w zakładce Dla autorów. Prosimy o dołączenie krótkiego biogramu naukowego, afiliacji, listy prac cytowanych i streszczenia tekstu w języku polskim ze słowami kluczowymi.

Redaktor prowadzący: Wojciech Hamerski

 


 

Nowe materializmy

Zbyt długo uznawaliśmy materię za bierną, nieożywioną, tępą i głuchą! Zbyt długo traktowaliśmy ją jako martwą – myśląc, że to człowiek powinien tchnąć w nią życie, nadać jej zewnętrzny i przede wszystkim pozamaterialny sens. Instrumentalizacja materialnych ciał przyczyniła się do powstania fantazji o podboju i konsumpcji, które doprowadziły do opowieści o niepewności życia pośród kapitalistycznych ruin. Tymczasem materia jest nie tylko żywa, posiada sprawczość i znaczenie, ale również sama wytwarza konkretne sensy. W proponowanym przez nas numerze chcielibyśmy przyjrzeć się szeroko pojętym praktykom materialno-dyskursywnym (Karen Barad) oraz zjawisku nowego materializmu. Interesuje nas to, w jaki sposób usytuowane (Donna Haraway) i ucieleśnione życie, wykraczające poza binarne opozycję tego, co organiczne i nieorganiczne, oraz ożywione i nieożywione, wytwarza się poprzez współdziałanie i współprzekształcanie. Procesualny charakter tego, co cielesne, skłania nas do zastanowienia się nad tym, w jaki sposób materia staje się.

Chcielibyśmy, aby nadesłane teksty wpisywały się w postulat „lektury dyfrakcyjnej”. Tym samym rezygnujemy z tradycyjnej lektury refleksyjnej, która w prosty sposób reprodukuje daną myśl (lustrzane odbicie), a także z lektury negatywnie krytycznej, powielającej refleksyjne analizy, lecz nie dającej nowych propozycji myślenia. Dyfrakcyjna lektura ma za zadanie wywołać zmianę, nowy rodzaj zaangażowania, tworzyć powiązania/zobowiązania (response-ability), bliskość, afirmację oraz produktywność w miejsce dotychczasowej re-produkcji idei. Refleksja i krytyka mają mało wspólnego z myśleniem! Dlatego interesują nas wasze twórcze ludzko-nie-ludzkie sploty (entanglement), wykraczające poza sztywne podziały i granice powstałe w obrębie nauki, filozofii i sztuki, a także pomiędzy nimi. Proponujemy następujące obszary eksploracji:
– ucieleśnienie, materializacje, rozmaitość ciał oraz ich produktywność, materialna sprawczość;
– witalny materializm, nie-ludzka afektywność, rozchwianie podziału na organiczne/nieorganiczne, thing-power;
– plastyczność;
– toksyczne związki, ciemna ekologia, ludzkie i nie-ludzkie prekarne opowieści o przetrwaniu;
– współczesne metody zaangażowania, kolektywne wytwarzanie wiedzy, intra-akcje, lektury dyfrakcyjne;
– ontologia zorientowana na przedmioty, życie rzeczy, naturo-kultury, wizje przyszłości po antropogenie;
– feministyczny nowy materializm;
– antropocen, kapitałocen, cthulucen, antrobscen, plantacjonocen.

I wiele innych usytuowanych perspektyw, które, mamy nadzieję, z nami wytworzycie!

 

Termin nadsyłania tekstów: 15 września 2019 r. na adres: redakcja@czaskultury.pl

Tekst powinien mieć nie więcej niż 24 tysięcy znaków (z przypisami i listą prac cytowanych) i być dostosowany do standardów cytowania/przypisów podanych na stronie czasopisma w zakładce Dla autorów. Prosimy o dołączenie krótkiego biogramu naukowego, afiliacji, listy prac cytowanych i streszczenia tekstu w języku polskim ze słowami kluczowymi.

Redaktorzy prowadzący: Andrzej Marzec, Bartosz Mroczkowski

 

 


 

Na warsztacie

W dziale „Na warsztacie” przedstawiamy najnowsze zjawiska współczesnej humanistyki. Przyjęliśmy, że interesują nas publikacje, które ukazały się w ciągu ostatnich trzech lat, chociaż nic nie stoi na przeszkodzie, aby na przykład zestawić najnowszą publikację z nieznaną w Polsce starszą, klasyczną książką z danej dziedziny.

Teksty powinny przyjmować formułę eseju naukowego, to jest być skierowane do akademickiego odbiorcy niespecjalizującego się w danej tematyce i oscylować pomiędzy profesjonalnym artykułem naukowym a tradycyjnie pojętą recenzją (zarazem nie wpadając w pułapki hermetyzmu albo powierzchowności). Teksty powinny być opatrzone w aparat krytyczny (przypisy).

Preferujemy teksty skupiające się na obcojęzycznych publikacjach. Mogą one przyjmować formę przeglądu wybranego problemu (np. omówienie paru książek z danego obszaru) albo refleksji nad ważną, pojedynczą publikacją (refleksji, która poszerzałaby perspektywę o dodatkowe konteksty).

W trosce o wysoki poziom merytoryczny artykułów zgłoszenia przechodzą przez proces podwójnie ślepej recenzji u dwóch niezależnych recenzentów.

Prosimy o nadsyłanie tekstów o objętości około pół arkusza (ok. 21 tys. znaków) wraz ze streszczeniem, abstraktem (do 700 znaków) w języku polskim oraz biogramem autora (nie jest przekazywany recenzentom) na adres: redakcja@czaskultury.pl. Tekst powinien być dostosowany do standardów cytowania/przypisów podanych na stronie czasopisma w zakładce Dla autorów.

Nabór artykułów do publikacji odbywa się w trybie ciągłym. Artykuły do najbliższych wydań nadsyłać można kolejno: 2/2019 – do 20 stycznia 2019, 3/2019 – 30 stycznia 2019, 4/2019 – 31 maja 2019.

„Czas Kultury” to pismo społeczno-kulturalne notowane w bazach CEEOL, Index Copernicus i Eurozine oraz w polskim wykazie czasopism naukowych (tzw. lista „B”) z 12 punktami.